| Okuma Süresi: 5 Dakika
|

Türkiye’de Çalışma İzni

BERKAY YILDIRIM LAÇİN KAVAK
Türkiyede Çalışma İzni

Türkiye’de Çalışma İzni Türleri Nelerdir?

Ülkemizde Türk uyruklu vatandaşların yanı sıra, birçok yabancı da çalışarak hayatını ve geçimini sürdürmektedir. 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunu’nun 4. maddesine göre, yabancıların Türkiye’de bağımlı veya bağımsız çalışmaya başlamadan önce izin alması gerekmektedir. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca resmî bir belge şeklinde düzenlenen ve geçerlilik süresi içinde yabancıya Türkiye’de çalışma ve ikamet hakkı veren belgeye Türkiye’de Çalışma İzni denilmektedir.

Türkiye’de Çalışma İzni belgesi ya da muafiyet belgesi olmaksızın çalışan yabancı uyruklu kişiler ve işverenleri için idari para cezası ve süreli giriş yasağı uygulanmaktadır. Türkiye’de bulunan yabancıların çalışma izni ya da muafiyet belgesi almaları zorunludur. Ancak, işbu çalışma izninin alınması veyahut muafiyet belgesinin alınması için yabancının belirli koşulları sağlaması ve belgeleri temin etmesi de gerekmektedir.

İlginizi Çekebilir: Yabancıların Türk Vatandaşlığını Kazanma Yolları.

Türkiye’de Süreli Çalışma İzni

Yabancının çalışma izni başvurusunun akabinde Çalışma izin başvurusunun olumlu değerlendirilmesi hâlinde yabancıya, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak koşuluyla, gerçek veya tüzel kişiye ya da kamu kurum veya kuruluşuna ait belirli bir işyerinde veya bunların aynı işkolundaki işyerlerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla ilk başvuruda en çok bir yıl geçerli süreli çalışma izni verilir.

Yapılacak çalışma izni uzatma başvurusunun olumlu değerlendirilmesi hâlinde yabancıya aynı işverene bağlı olarak ilk uzatma başvurusunda en çok iki yıl, sonraki uzatma başvurularında ise en çok üç yıla kadar çalışma izni verilir.

Türkiye’de Süresiz Çalışma İzni

Türkiye’de uzun dönem ikamet izni veya en az sekiz yıl kanuni çalışma izni olan yabancılar süresiz çalışma iznine başvurabilir. Süresiz çalışma izni olan yabancı, uzun dönem ikamet izninin sağladığı tüm haklardan yararlanır.

Süresiz çalışma izni olan yabancı, özel kanunlardaki düzenlemeler hariç, sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklı kalmak ve bu hakların kullanımında ilgili mevzuat hükümlerine tabi olmak şartıyla, Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanır. Süresiz çalışma izni olan yabancının seçme, seçilme ve kamu görevlerine girme hakkı ile askerlik hizmeti yapma yükümlülüğü yoktur.

Türkiye’de Bağımsız Çalışma İzni

Profesyonel meslek mensubu yabancılara, diğer kanunlarda belirtilen özel şartların sağlanması kaydıyla bağımsız çalışma izni verilebilir.

Bağımsız çalışma izni başvurularının uluslararası işgücü politikası doğrultusunda değerlendirilmesinde, yabancının; eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı, Türkiye’deki faaliyetinin veya yatırımının ülke ekonomisine ve istihdama etkisi, yabancı şirket ortağı ise sermaye payı ile Uluslararası İşgücü Politikası Danışma Kurulu önerileri doğrultusunda Bakanlıkça belirlenecek diğer hususlar dikkate alınır. Bağımsız çalışma izni, süreli olarak düzenlenir.

Türkiye’de Çalışma İzni Nasıl Alınır?

Yurt Dışından Türkiye’de Çalışma İzni Almak

Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 7. maddesine göre yurt dışından çalışma izni almak isteyen bir yabancı, halihazırda ikamet ettiği ülkede bulunan Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğuna veya Büyükelçiliğine çalışma vizesi başvurusunda bulunmalı ve aldığı 16 haneli referans numarasını Türkiye’deki işverenine vermelidir.

Yabancı uyruklu kişi, yurt dışından çalışma vizesi için yaptığı başvurunun ardından Türkiye’de işveren online sistem üzerinden 10 iş günü içerisinde, çalışma vizesi başvurusu yapan yabancı için 16 haneli referans numarasıyla birlikte e-devlet üzerinden çalışma izni başvurusu yapmalıdır. Bu başvuru sonucunda istenen tüm evraklar 6 işgünü içerisinde bizzat veya posta yoluyla bakanlığa teslim edilir.

Türkiye’de bulunan işverenin yaptığı online başvuru sonucunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, işçi ve işveren tarafından teslim edilen bilgi ve belgeleri inceler. Bu incelemeler sonucunda eksik bulunan belge var ise, işverenden eksik belgeler istenir.

Tüm belgelerin toplanması ile birlikte Bakanlık incelemeleri, gerekli görürse farklı mercilerin de görüşünü alarak inceler ve başvuru için onay veya ret kararı verir.

Onaylanan çalışma izni sonucunda yabancı işçi Dış Temsilciliğe ait çalışma vizesi harcını yatırmalı ve vizeyi almalıdır. Bununla birlikte yabancı işçi, en fazla 6 ay içerisinde Türkiye Cumhuriyeti’ne giriş yapmalıdır.

Çalışma izni belgesi, yabancı işçiye PTT Kargo tarafından gönderilmekte olup takibi E-devlet üzerinden mümkündür. Bu izin kartı, yabancı uyruklu kişinin yasal yabancı işçi statüsü kazandığına dair resmi bir belgedir.

Başvurusu onaylanan ve bunun sonucunda işe başlayan yabancı işçi için işveren, 30 gün içerisinde SGK üzerinden işçinin sigorta işlemlerini tamamlamalıdır.

İstenen Belgeler:

  • Yabancı için: İş sözleşmesi, Yabancıya ait biyometrik vesikalık fotoğraf, Pasaport, Diploma,
  • İşveren için: Vergi levhası, Ticaret sicili gazetesi, İşyeri bilançosu, İşyeri faaliyet belgesi, Ön izin belgesi (Yabancı,sağlık meslek mensubu ise Sağlık Bakanlığı’ndan;eğitim meslek mensubu ise Milli Eğitim Bakanlığı’ndan, ön izin belgesi alınır).

Yurt İçinden Türkiye’de Çalışma İzni Almak

Yurt içinde bulunan yabancı uyruklu kişinin çalışma izni alabilmesi için en az 6 ay süreli ikamet iznine sahip olması gerekmektedir.

İkamet iznine sahip yabancı işçi için gerekli çalışma izni başvurusu, işveren tarafından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na online sistem üzerinden yapılmalıdır.

Bu aşamadan sonraki aşamalar yurt içinden/yurt dışından yapılan tüm prosedürler için aynıdır. Bakanlık gerekli incelemeleri yapar ve sonuca bağlar. Yurt içinden çalışma izni almak için istenen belgeler de yurt dışından çalışma izni almak için istenen belgelerle aynıdır.

İstenen Belgeler:

  • Yabancı için: İş sözleşmesi, Yabancıya ait biyometrik vesikalık fotoğraf, Pasaport, Diploma,
  • İşveren için: Vergi levhası, Ticaret sicil gazetesi, İşyeri bilançosu, İşyeri faaliyet belgesi, Ön izin belgesi (Yabancı, sağlık meslek mensubu ise Sağlık Bakanlığı’ndan; eğitim meslek mensubu ise Millî Eğitim Bakanlığı’ndan, ön izin belgesi alınır).

Geçici Koruma Sağlanan Yabancıların Türkiye’de Çalışma İzni Alması

Geçici koruma sağlanan yabancıların çalışma iznini alabilmesi için gereken başvuru, işveren tarafından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na online sistem üzerinden yapılmalıdır. Bu aşamadan sonraki aşamalar yurt içinden yapılan başvurulardaki prosedürlerin aynısıdır.

Geçici koruma sağlanan yabancının çalışma izni alabilmesi için yabancının, çalışma izni başvurusunun yapıldığı tarih itibarıyla en az altı aylık geçici koruma süresinin doldurulmuş olması gerekmektedir.

Belirtilmesi gereken bir diğer önemli husus, geçici koruma sağlanan yabancılara verilen çalışma izninin ikamet izni yerine geçmeyeceği ve yabancıya ödenecek ücretin en az asgari ücret tutarı kadar olmak zorunda olduğudur.

Ayrıca mevsimlik tarım ve hayvancılık işlerinde çalışacak olan geçici koruma sağlanan yabancılar (çalışma izni almalarına gerek olmaksızın) Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü’nden çalışma izni muafiyet formu alarak çalışabilirler.

İstenen Belgeler:

  • Yabancı için: İş sözleşmesi, Yabancıya ait biyometrik vesikalık fotoğraf,
  • İşveren için: Vergi levhası, Ticaret sicil gazetesi veya Esnaf sicil gazetesi, İşyeri bilançosu, İşyeri faaliyet belgesi, Ön izin belgesi (Yabancı, sağlık meslek mensubu ise Sağlık Bakanlığı’ndan; eğitim meslek mensubu ise Milli Eğitim Bakanlığı’ndan, ön izin belgesi alınır).

Uluslararası Koruma Sağlanan Yabancıların Türkiye’de Çalışma İzni Alması

Geçici koruma sağlanan yabancıların çalışma iznini alabilmesi için gereken başvuru, işveren tarafından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na online sistem üzerinden yapılmalıdır. Bu aşamadan sonraki aşamalar yurt içinden yapılan başvurulardaki prosedürlerin aynısıdır.

Uluslararası koruma başvuru sahibi veya şartlı mülteci yabancılar, uluslararası koruma başvuru tarihinden 6 ay sonra çalışma izni almak için başvurabilirler.

Mülteci ve ikincil koruma statüsü sahibi yabancıların kimlik belgeleri çalışma izni yerine geçmektedir. Ayrıca çalışma izni almalarına gerek yoktur. Uluslararası koruma başvuru sahipleri ve şartlı mültecilere verilen çalışma izni, ikamet izni yerine geçmemektedir.

Yabancıya ödenecek ücret en az asgari ücret tutarı kadar olmak zorundadır. Ayrıca mevsimlik tarım ve hayvancılık işlerinde çalışacak olan uluslararası koruma başvuru sahibi ve şartlı mülteci yabancılar (çalışma izni almalarına gerek olmaksızın) kayıtlı oldukları ildeki Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü’nden çalışma izni muafiyet formu alarak çalışabilirler.

İstenen Belgeler:

  • Yabancı için: İş sözleşmesi, Yabancıya ait biometrik vesikalık fotoğraf, Pasaport, Diploma,
  • İşveren İçin: Vergi levhası, Ticaret sicil gazetesi veya Esnaf sicil gazetesi, İşyeri bilançosu, İşyeri faaliyet belgesi, Ön izin belgesi (Yabancı, sağlık meslek mensubu ise Sağlık Bakanlığı’ndan; eğitim meslek mensubu ise Milli Eğitim Bakanlığı’ndan, ön izin belgesi alınır).

Türkiye’de Çalışma İzni Ücreti Ne Kadardır?

Yabancılara çalışma izni almak için yönetmelik ile belirlenen belli prosedürler yerine getirilir. Bu prosedürlerin yerine getirilmesi esnasında bazı harç ve masraflar çıkabilmektedir. Bu harç ve masraflar 2021 yılına göre şöyledir:

  • Süreli çalışma izni için harç tutarı 1017,80 TL TL ‘dir.
  • Süresiz ve bağımsız çalışma izni için harç tutarı 10.181,70 TL’dir.
  • Kart ücretleri tüm çalışma izni türleri için aynı olup 125,00 TL’dir.

Türkiye’de Çalışma İzni Uzatma Başvurusu Nasıl Yapılır?

Yabancılara Çalışma izni ilk etapta en fazla 1 yıllığına verilmektedir. Bu 1 yıllık süreç, 2 yıl daha uzatılabilir. 3 yılı tamamlayan işçi için uzatma 3 yıl daha yapılabilir. İlk 3 yıl aynı işyerinde çalışması gereken yabancı işçi, 3 yılın ardından aynı çalışma izni ile istediği iş yerinde çalışabilir.

Yabancı işçi çalıştırma başvurusu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yapılmaktadır. Bu başvuru, çalışma izni süresinin bitiminden geriye doğru en fazla 2 ay içerisinde yapılmalıdır. Bu süre zarfında yapılmayan yabancı işçi çalıştırma süre uzatımı başvurusu değerlendirmeye alınmayacaktır.

Uzatma başvurusu yapılan yabancı çalışan, 45 günü geçmemek kaydı ile halihazırda çalışmakta olduğu iş yerinde çalışmaya devam edebilir.

Türkiye’de İzinsiz Yabancı İşçi Çalıştırma Cezası Nedir?

İzinsiz yabancı işçi çalıştırma, 6735 Sayılı Uluslararası İşgücü Kanununa göre idari para cezasına bağlanmıştır. Bu ceza ilgili kanunun 23/5-b bendinde şöyle belirtilmiştir:

Çalışma izni olmaksızın,

  1. Bir işverene bağlı olarak çalışan yabancıya iki bin dört yüz Türk lirası,
  2. Bağımsız çalışan yabancıya dört bin sekiz yüz Türk lirası,
  3. Yabancı çalıştıran işverene veya işveren vekiline her bir yabancı için altı bin Türk lirası, tutarında idari para cezası verilir.

Ayrıca yukarıda sayılan fiillerin tekrarı halinde idari para cezaları bir kat arttırılarak uygulanır ve çalışma izni bulunmadan çalıştığı tespit edilen yabancılar sınır dışı edilmek üzere İçişleri Bakanlığı’na bildirilir.