| Okuma Süresi: 2 Dakika

İHTİYATİ HACİZ

STAJYER AV. EBRAR BİLGİÇ

Mevcut veya müstakbel (vadesi gelmemiş) bir para alacağını korumak için faydalanılan geçici koruma tedbirine ihtiyati haciz adı verilmektedir. İhtiyati hacze ilişkin hükümler İcra İflas Kanunu’na tabidir ve bu talep mahkeme fark etmeksizin basit yargılama usulüne tabidir. Bunun yanı sıra ihtiyati haciz yargılaması, adli tatile tabi olmayıp hâkimin karar vermesini gerektiren durumlarda talepte bulunan tarafın; ihtiyati haciz sebebi, alacağın varlığı gibi hususları yaklaşık olarak ispatlaması yeterlidir. Talebin, mahkeme tarafından borçluya bildirilmesi zorunlu değildir. Hâkim, borçluyu dinleme hususunda takdir yetkisine sahiptir.

 

İhtiyati Haciz Talebi ve Sebepleri

Genel ihtiyati haciz sebebi muaccel borcun ödenmemiş olmasıdır. Buna mukabil müeccel borçlar ya da alacaklar bakımından da ihtiyati haciz istenebilir. Müeccel bir borç/alacak için ihtiyati haciz istenebilme şartları İİK md. 257/2 uyarınca:

 

“Borçlunun yerleşim yerinin bulunmaması veya borçlunun takiplerden kurtulma maksadıyla kaçması, mal kaçırması veya bunlara hazırlık içinde olması gibi alacaklının zararına hileli işlem veya teşebbüslerde bulunmasıdır.”

 

İhtiyati haciz;

 

-İcra takibi başlatılmadan veya dava açılmadan istenebileceği gibi alacak davası açılırken veya dava sırasında da istenebilir.

-Dava açılmadan önce genel görevli ve yetkili mahkemelerde, dava açıldıktan sonra ise davanın görüldüğü mahkemeden istenebilir.

 

İhtiyati haciz talebinin kabulü için alacaklıdan teminat alınır ve alınacak teminat miktarı alacak üzerinden hesaplanır. Borçlu ve alacaklı bu miktar üzerinde anlaşabilir. Ancak bazı hallerde istemde bulunandan teminat alınmaz veya mahkeme teminat alıp almamayı takdir eder. Teminat alınmayacak haller; alacaklının adli yardımdan yararlanması veya ilamdan kaynaklanan bir alacağının olması durumudur. Mahkemenin teminat alıp almamayı takdir edeceği haller ise; alacaklının ilam niteliğinde bir belgeye dayanması veya tasarrufun iptali davalarıdır.

 

Borçlunun şüpheli işlemleri olması durumunda eğer dava açılmamış veya icra takibi başlatılmamışsa ihtiyati haczin uygulatılmasından itibaren 7 gün içinde mahkemede dava açmalı ya da icra takibi başlatmalıdır. Aksi halde Mahkeme tarafından verilen ihtiyati haciz kararı hükümsüz kalır. (İİK md.264/1)

 

İhtiyati haciz, kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesi tarafından uygulanır. İhtiyati haciz uygulanmasından kaynaklanan şikayetlerde ise icra mahkemesine başvuru yapılır. İİK md. 264/3 e göre ihtiyati haciz kararının uygulanmasından ve davanın açılmasından sonra alacaklı, lehine karar elde etmesinden itibaren en geç bir ay içinde ilamlı takibe girişmelidir.

 

Bu haczin, kesin hacze dönüşmesi için ilamlı takibe girişildikten sonra borçlunun itiraz etmemesi veya itirazının hâkim tarafından reddedilmesi gerekir.

 

İhtiyati haciz kararı alınıp, 10 gün içinde uygulatıldıktan ve sonrasında 7 gün içinde takip talebinde bulunulduktan sonra borçluya ödeme emri gönderilir. Borçlunun, itiraz yolunu seçmesi durumunda itirazı üzerine takip durur. Alacaklı, borçlunun itirazı üzerine iki yola başvurabilir; bunlar itirazın kaldırılması (borçlunun itirazından itibaren 6 ay içerisinde) ve itirazın iptali davasıdır. (borçlunun itirazından itibaren 1 yıl içerisinde) Ancak alacaklı ihtiyati haczi korumak istiyorsa 7 gün içinde itirazın iptali davası ya da itirazın kaldırılması davası açmak durumundadır. 7 günlük sürede iki dava türünden birini kullanmaması durumunda ihtiyati haciz kendiliğinden ortadan kalkar. Bu davaların olumlu sonuçlanması halinde ise ihtiyati haciz, kesin hacze dönüşür ve borçlunun mallarının satışı istenebilir.