| Okuma Süresi: 4 Dakika
|

Vergi Kaçakçılığı

GÜLİZ ARPALI KERİM KOCAMAN
Vergi Kaçakçılığı Nedir?

Halk dilinde vergi kaçakçılığı olarak bilinen suç Türk Hukuku’nda vergi usul kanunu kapsamında kaçakçılık suçları olarak adlandırılmaktandır.

Vergi Kaçakçılığı Nedir?

Kamu ihtiyaçlarının finanse edilmesi için devletin özel yetkisini kullanarak kişilerden mali durumlarına göre aldığı ekonomik değere vergi denmektedir. Devletin yetkisini kullanarak zorunlu aldığı vergilerin ödenememesinde pek çok sorun meydana gelmektedir.

Bunlardan biri kanunda tanımı olmayan vergi suçudur. Vergi suçunun tanımı kanunda düzenlenmemiştir. Ancak yasalarla yükümlülükleri bulunan vergi yükümlüsünün ya da vergilendirme işlemlerindeki görevliler tarafından kanunlarda gösterilen maddi ve şekilsel düzenlemelere aykırı gerçekleşen fiiller vergi suçunu oluşturmaktadır diyebiliriz.

Vergi kaçakçılığı suçları Vergi Usul Kanunu madde 359 da düzenlenmiştir. Dört bent halinde suçu oluşturan eylemler ve yaptırımları belirlenmiştir. Suçları anlamamız için öncelikle genel bir inceleme yapmamız gerekmektedir. Vergi Usul Kanunu madde 359 şöyle düzenlenmiştir:

  • Vergi kanunlarına göre tutulan veya düzenlenen ve saklanma ve ibraz mecburiyeti bulunan,
  • Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapanlar, gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka defter, belge veya diğer kayıt ortamlarına kaydedenler,
  • Defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar,

Hakkında on sekiz aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit olduğu halde, inceleme sırasında vergi incelemesine yetkili kimselere defter ve belgelerin ibraz edilmemesi, bu fıkra hükmünün uygulanmasında gizleme olarak kabul edilmektedir. Gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veya durumu mahiyet veya miktar itibariyle gerçeğe aykırı şekilde yansıtan belge ise, muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belgedir.

Vergi kanunları uyarınca tutulan veya düzenlenen ve saklama ve ibraz mecburiyeti bulunan defter, kayıt ve belgeleri yok edenler veya defter sahifelerini yok ederek yerine başka yapraklar koyanlar veya hiç yaprak koymayanlar veya belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar, üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılmaktadır. Gerçek bir muamele veya durum olmadığı halde bunlar varmış gibi düzenlenen belge, sahte belgedir.

Bu Kanun hükümlerine göre ancak Maliye Bakanlığı ile anlaşması bulunan kişilerin basabileceği belgeleri, Bakanlık ile anlaşması olmadığı halde basanlar veya bilerek kullananlar iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(Ek: 29/4/2021-7318/4 md.) Hazine ve Maliye Bakanlığı‘nca yetkilendirilmediği halde, ödeme kaydedici cihaz mührünü kaldıran, donanım veya yazılımını değiştiren veya yetkilendirilmiş olsun ya da olmasın ödeme kaydedici cihazın hafıza birimlerine, elektronik devre elemanlarına veya harici donanım veya yazılımlarla olan bağlantı sistemine ya da kayıt dışı satışın önlenmesi için kurulan elektronik kontrol ve denetim sistemleri veya ilgili diğer sistemlere fiziksel veya bilişim yoluyla müdahale ederek; gerçekleştirilen satışlara ait mali belge veya bilgilerin cihazda kayıt altına alınmasını engelleyen, cihazda kayıt altına alınan bilgileri değiştiren veya silen, ödeme kaydedici cihaz veya bağlantılı diğer donanım ve sistemler ya da kayıt dışı satışın önlenmesi için kurulan elektronik kontrol ve denetim sistemleri veya ilgili diğer sistemler tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığı veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarına elektronik ortamda iletilmesi gereken belge, bilgi veya verilerin iletilmesini önleyen veya bunların gerçeğe uygun olmayan şekilde iletilmesine sebebiyet verenler üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılmakta olup, ayrıca 371’inci maddedeki pişmanlık şartlarına uygun olarak durumu ilgili makamlara bildirenler hakkında bu madde hükmü uygulanmayacaktır.

Kaçakçılık Suçlarını İşleyenler Hakkında Ne Yapılır?

Kaçakçılık suçlarını işleyenler hakkında bu maddede yazılı cezaların uygulanması 344’üncü maddede yazılı vergi ziyaı cezasının ayrıca uygulanmasına engel teşkil etmez.

Kanun maddesinden de anlaşılacağı üzere;

Suçla Korunan Hukuki Değer

Bu eylemlerin yaptırıma tabi tutulmasındaki amaç kamu düzeni ve hazinenin menfaatinin korunmasıdır. Bu nedenle Yargıtay birçok kararında hazinede para kaybı olmasa bile suç işlenmiş saymaktadır.

Suçu Oluşturan Fiiller

Vergi Usul Kanununda düzenlenen bu fiiller şöyledir: Muhasebe ve hesap hileleri yapmak, defter ve kayıtları tahrif etmek, yanıltıcı belge düzenleme ve kullanma, defter, kayıt ve belgeleri gizleme, gerçeğe aykırı hesap açmak, defter belge ve kayıtlarda sahteciliktir. Bu fiiller kanunda yarı ayrı düzenlenerek ayrı yaptırımlara tabi tutulmuştur.

Hukuka Uygunluk Sebepleri

Doktrinde ızdrar halinin hukuka uygunluk teşkil ettiği kabul edilmiştir.

Suça İştirak

İştirak hali aynı kanunun 360. maddesinde düzenlenmiştir.

Suça Teşebbüs

Teşebbüs eski kanunda yarıca düzenlenmişken, yeni kanunda teşebbüs hükümleri kaldırılmıştır. Bu nedenle kaçakçılık suçlarında TCK bağlamında teşebbüs hükümleri dikkate alınmalıdır.

Etkin Pişmanlık

VUK madde 359’a göre 371. maddedeki şartları sağlayanlar pişmanlıktan yararlanacaklar ve yaptırım uygulanmayacaktır.

Kaçakçılık Suçlarında Yaptırımlar Nelerdir?

Vergi kaçakçılığı suçları şikâyete bağlı suçlar değildir . Bu nedenle re’sen soruşturulmaktadır. 8 yıllık zamanaşımına tabidir. Uzlaşma kapsamında olmayan bu suçlar için kanunda hapis cezası öngörülmüştür.

Hapis Cezası

VUK madde 359 suç teşkil eden fiiller için üç farklı miktarda hapis cezası öngörmüştür. Hesap ve muhasebe hilesi yapma suretiyle, yasal olmayan defter (çift defter tutma) ve belgelere kayıt suretiyle, gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına sahte hesap açma suretiyle, defter, belge ve kayıtları tahrif etme veya tahrif edilen belgeyi kullanma suretiyle, usulüne uygun istendiği halde vergi incelemesine yetkili kimselere defter ve belgelerin ibraz edilmemesi (defterlerin gizlenmesi) suretiyle, muhteviyatı itibarı ile yanıltıcı belge düzenleme ve kullanma suretiyle bu suçun meydana gelmesine sebep olan kişilere 18 aydan 3 yıla kadar hapis cezası verilir (VUK 359/a).

Defter ve belgeleri yok etme suretiyle, defter sayfalarını değiştirme veya yok etme suretiyle, sahte belge düzenleme ve kullanma suretiyle bu suçun oluşmasına sebep olan kişilere 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür (VUK 359/b).

Son olarak ise maliye Bakanlığı ile anlaşması bulunan kişilerin basabileceği belgeleri, böyle bir anlaşması olmadığı halde basmak suretiyle işlenen vergi kaçakçılığı suçu, yetkisiz kişilerin bastığı ve Vergi Usul Kanunu uygulamasına esas olan bu belgeleri bilerek kullanmak şeklindeki vergi kaçakçılığı suçu için ise 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası düzenlenmiştir (VUK 359/c).

Hakkında soruşturma başlatılan kişiler hakkında doğrudan hapis cezasının yanında beraat kararı da verilmektedir.

Detaylı bilgi için ekibimizle görüşebilirsiniz veya iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

× WP