| Okuma Süresi: 3 Dakika

TÜRKİYE’DE YABANCI UYRUKLU STAJYER ÖĞRENCİ OLMAK MÜMKÜN MÜ?

AV. KARDELEN DEMET ATAY

Yabancı Uyruklu Çalışanların Stajyer Öğrenci Olma Durumu

1-    Türkiye’de kurulu bir okulun öğrencisi olan yabancılar okullarının statüsünde staj yapmanın zorunlu olması halinde işletmelerde uygulamalı eğitim ve öğretim yapabilirler.

2-    Yurt dışında kurulu bulunan bir okulun öğrencisi olmakla birlikte Türkiye’de staj yapmak isteyenler için ise; 4817 sayılı kanunun Uygulama Yönetmeliğinde düzenleme mevcuttur. (m. 55)

 

Türkiye’de kurulu bir okulun öğrencisi olan yabancı uyruklular okullarının statüsünde staj yapmanın zorunlu olması halinde işletmelerde uygulamalı eğitim ve öğretim yapabileceklerdir. Bu hususta, Türk öğrenciler ile yabancı uyruklu öğrenciler arasında bir ayrım yapılmamaktadır. Yabancı uyruklu öğrencilerin staj mahiyetinde yer alan faaliyetleri “gelir getiren bir işte çalışmak” kapsamında değerlendirilmez. Ancak, yabancı uyruklu öğrencinin öğrenci vizesi ve ikamet tezkeresi gibi sınırlamalara uyup uymadığına dikkat edilmelidir(MTEY/45). Ayrıca, staj yapacak öğrencinin okulundan staj dosyasını getirmesi ve staj için öngörülen süre kadar işyerinde tatbiki öğrenime tabi tutulması önem taşımaktadır.

Öte yandan, yurt dışında kurulu bulunan bir okulun öğrencisi olmakla birlikte Türkiye’de staj yapmak isteyenler için ise; Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliğinde düzenleme mevcuttur. Yönetmeliğin Muafiyetler başlıklı 55. maddesindeki düzenlemeye göre,

 

•    İki yılı geçmemek ve eğitim süresiyle sınırlı olmak üzere durumunu ibraz edeceği belgeler ile kanıtlayarak üniversiteler ile kamu kurum ve kuruluşlarına bilgi ve görgülerini artırmak üzere gelen yabancıların,

•    Kapsamı ve süresi konusunda Bakanlık, İçişleri ve Dışişleri Bakanlığı ile Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının mutabakata vardığı uluslararası stajyer öğrenci programları çerçevesinde staj görecek yabancıların,

eğitim süresiyle sınırlı olmak üzere durumunu ibraz edeceği belgeler ile kanıtlayarak üniversiteler ile kamu kurum ve kuruluşlarına bilgi ve görgülerini artırmak üzere gelen yabancılara izin verdiği gibi, yabancı uyruklu öğrencilerin karşılıklılık esasına göre, öğrenci değişim programları çerçevesinde staj süreleri ile sınırlı kalmak kaydıyla özel veya kamu kurum ve kuruluşlarında staj yapmasına da imkan vermektedir.

 

Yabancı Uyruklu Stajyer Öğrencilerin Çalışma İzni Almaları

Yabancı uyruklu şahısların ülkemizde işçi olarak çalışma ve staj yapabilme koşulları ile kimlerin çalışma izninden muaf oldukları mevzuatımızda açıkça belirlenmiştir. Yabancı uyruklu şahısların ülkemizde işçi, çırak, stajyer vb. her ne ad altında olursa olsun bir günlük dahi olsa tüm çalışmaları 4817 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine tabidir. Nitekim, 4817 sayılı Kanun kapsam maddesinde; “Bu kanun, Türkiye’de bağımlı ve bağımsız olarak çalışan yabancıları, bir işveren yanında meslek eğitimi gören yabancıları ve yabancı çalıştıran gerçek ve tüzel kişileri kapsar.” demek suretiyle bu hususu açıkça beyan etmektedir.

4817 sayılı kanun ülkemizde ücret karşılığı bağımlı olarak çalışan yabancıların çalışma izni almalarını öngörmüştür. Yabancıların ülkemizde çalışabilmelerine ilişkin temel kural; Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerde aksi öngörülmedikçe, Türkiye’de bağımlı veya bağımsız çalışmaya başlamadan önce izin alınmasıdır. Ülke menfaatlerinin gerekli kıldığı hallerde veya mücbir nedenlere bağlı olarak, çalışmaya başlamadan önce ilgili makama bilgi vermek koşuluyla, çalışma süresi bir ayı geçmemek ve Bakanlık onayı alınmak suretiyle çalışma izni işe başladıktan sonra da verilebilmektedir. İzinler süreli olabileceği gibi süresiz de olabilecektir.Kanunun Uygulama Yönetmeliği ise 3’ncü maddesinde kanuni çalışmayı:

 

   “Kanunlara uygun şekilde verilmiş çalışma izni, ikamet     ve diğer ilgili kanunlar ile mevzuat hükümlerince     düzenlenen yükümlülüklerin yanı sıra, sosyal güvenlik     primleri ödenmiş veya muaf olarak çalışma” 

şeklinde tanımladıktan sonra 55 nci maddesiyle çalışma izni “Muafiyetler” ini sayma yoluyla belirlemiştir. Bu maddede ancak, “karşılıklılık esasına göre, öğrenci değişim programları çerçevesinde staj süreleri ile sınırlı kalmak kaydıyla özel veya kamu kurum ve kuruluşlarında staj yapacak yabancı öğrencilere(55/h)” muafiyet tanınmış ve bu şartla yabancıların ülkemizde staj yapabilmesine imkan verilmiştir.

Bu şekilde ülkemize gelen yabancı uyruklu öğrencilerin stajları süresince bir ücret almaları bu durumu değiştirmez. Bu kişiler ile işletme sahibi arasında işçi-işveren ilişkisi oluşmaması nedeniyle, yabancı uyruklu şahıs işçi/sigortalı sayılmayacağından çalışma izni alınması da gerekmez. Benzer şekilde, Türkiye’de diplomatik vize ya da çalışma vizesi ve izniyle bulunan kişiler ve yakınları, okullarının statüsünde staj yapmanın zorunlu olması halinde, çalışma izni aranmaksızın, işletmelerde uygulamalı eğitim ve öğretim yapabileceklerdir.

 

MECBURİ UYGULAMALI STAJIN DIŞINDA; öğrencilerin, iş veya meslek deneyimi kazanılması veya ileride yapmak istediği işle ilgili mesleki bilgisini ve görgüsünü artırmak vb. amaçlarla ve kendi iradeleriyle işyerlerine başvurmaları sonucunda işyerinde stajyer sıfatıyla çalıştırılmaları durumunda normal bir işçiden farksız olarak işçi/sigortalı sayılırlar. Bu durumdaki, bir yabancı öğrenci çalışma izni olmaksızın kaçak çalışan yabancı durumuna düşer.

Bu Durumdaki Öğrenciler İçin Çalışma İzni Nasıl Alınması İçin Gerekli Şartlar

•    Türkiye’de öğrenim gören ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencileri, çalışma izni almak kaydıyla çalışabilirler.

•    Ancak, ön lisans ve lisans öğrencileri için çalışma hakkı, ilk yıldan sonra başlar ve haftada yirmi dört saatten fazla olamaz.

•    Ön lisans ve lisans öğrencilerinin çalışma hakkına ilişkin usul ve esaslar, Göç Politikaları Kurulunca belirlenecek esaslar çerçevesinde Bakanlık ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından müştereken düzenlenir.

 

İLGİLİ MEVZUAT 

Muafiyetler

Madde 55 – (1) Özel kanunlarda belirlenen hükümler saklı kalmak ve yabancı ile işverenin diğer kanunlardan doğan yükümlülüklerini yerine getirmeleri kaydıyla;

ğ) Kapsamı ve süresi konusunda Bakanlık, İçişleri ve Dışişleri Bakanlığı ile Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının mutabakata vardığı uluslararası stajyer öğrenci programları çerçevesinde staj görecek yabancıların,  çalışma izni almalarına gerek bulunmamaktadır.