| Okuma Süresi: 5 Dakika

TÜRKİYE’DE İNTERNET ORTAMINDA YAYIN FAALİYETLERİNİN RTÜK TARAFINDAN DENETİMİ KAPSAMINDA LİSANSLAMA VE YAYIN İLETİM YETKİSİ

AV. BİLAL BERKPINAR

 

1.       İNTERNET ORTAMINDA YAYIN FAALİYETİ VE RTÜK DENETİMİNİN KAPSAMI

Türk Dil Kurumuna göre yayın, ‘radyo ve televizyon aracılığıyla halka sunulan, duyurulan, iletilen eser, program, neşriyat’ demektir. Tük hukukunda internet ortamında yayın ise, ‘internet ortamında yer alan ve içeriğine belirsiz sayıda kişilerin ulaşabileceği verileri’ ifade etmektedir.

İnternet ortamında yayın faaliyetlerinin Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) tarafından denetlenmesine ilişkin yasal düzenleme 27 Mart 2018 tarih ve 30373 (2. Mükerrer) Sayılı Resmi Gazete ile yayımlanıp yürürlüğe girmiştir. Bu kapsamda; RTÜK’ten geçici yayın hakkı ve/veya yayın lisansı bulunan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar, bu hak ve lisansları ile yayınlarını internet ortamından da sunabilirler. Radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerini sadece internet ortamından sunmak isteyen medya hizmet sağlayıcılar RTÜK’ten yayın lisansı, bu yayınları internet ortamından iletmek isteyen platform işletmecileri de RTÜK’ten yayın iletim yetkisi almak zorundadır. RTÜK’ten geçici yayın hakkı ve/veya yayın lisansı bulunmayan gerçek ve tüzel kişilerin yayın hizmetlerinin internet ortamından iletildiğinin RTÜK tarafından tespiti halinde; RTÜK’ün talebi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından internet ortamındaki söz konusu yayınla ilgili olarak içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesine karar verilebilir.

 

RTÜK’ün internet ortamında yayın faaliyetine ilişkin denetimi yetkisinin ayrıntılarını düzenleyen Radyo, Televizyon ve İsteğe Bağlı Yayınların İnternet Ortamından Sunumu Hakkında Yönetmelik (Yönetmelik) 1 Ağustos 2019 tarih ve 30894 sayılı Resmi Gazete ile yayımlanıp yürürlüğe girmiştir. Bu kapsamda; Denetim
– Radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerinin internet ortamından sunumu ile bu yayın hizmetlerini internet ortamından sunan özel medya hizmet sağlayıcı kuruluşları ve

–  Bu yayın hizmetlerinin iletimini sağlayan platform işletmecilerini kapsar.

 

Bireysel iletişim hizmetleri, Yönetmeliğin kapsamında değerlendirilmez.

İçerik veya yer sağlayıcısının yurt dışında bulunmasına rağmen, Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu RTÜK’ün görev alanına ilişkin uluslararası antlaşmalar ve 6112 sayılı Kanun hükümlerine aykırı yayın yaptığı RTÜK tarafından tespit edilen
– Bir başka ülkenin yargı yetkisi altındaki medya hizmet sağlayıcılarının veya platform işletmecilerinin yayın hizmetlerinin internet ortamından iletimi ile

– İnternet ortamından Türkçe olarak Türkiye’ye yönelik yayın yapan veya yayın dili Türkçe olmamakla birlikte Türkiye’ye yönelik ticari iletişim yayınlarına yer veren yayın kuruluşlarının,

Yayın hizmetleri hakkında da Yönetmelik hükümleri uygulanır. Bu kuruluşların internet ortamındaki yayınlarına devam edebilmeleri için Türkiye Cumhuriyeti Devletinin yargı yetkisi altındaki diğer kuruluşlar gibi RTÜK’ten internet ortamından yayın lisansı, bu kapsamdaki platform işletmecilerinin de internet ortamından yayın iletim yetkisi alması zorunludur.

2.         İNTERNET ORTAMINDA YAYIN FAALİYETLERİ, LİSANSLAMA VE YAYIN İLETİM YETKİSİ

Radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerini sadece internet ortamından sunmak isteyen medya hizmet sağlayıcılar RTÜK’ten internet ortamından yayın lisansı almak zorundadır. Şartları sağlayan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlardan
–  Internet ortamından radyo yayını sunmak için talepte bulunanlara İNTERNET-RD yayın lisansı,

– Internet ortamından televizyon yayını sunmak için talepte bulunanlara İNTERNET-TV yayın lisansı,
Internet ortamından isteğe bağlı yayın hizmeti sunmak için talepte bulunanlara İNTERNET-İBYH yayın lisansı verilir.

Medya hizmet sağlayıcı kuruluş internet ortamından yayın lisansı kapsamında sadece internet ortamından sunduğu yayınlarını kablo, uydu, karasal ve benzeri ortamlardan da sunmak istemesi halinde her bir yayın tekniği ve ortamına ilişkin olarak ayrı ayrı yayın lisansı almak zorundadır.
Radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerini internet ortamından iletmek isteyen platform işletmecileri RTÜK’ten internet ortamından yayın iletim yetkisi almak zorundadır. Şartları sağlayan kuruluşlardan talepte bulunanlara internet yayın platform işletmecisi olarak faaliyet gösterebilmeleri için internet ortamından yayın iletim yetkisi verilir.

2.1-     İnternet ortamından yayın lisansı almadan yapılan yayın hizmetleri

RTÜK tarafından internet ortamından yayın lisansı bulunmayan yayın hizmetlerinin sunulduğunun tespiti halinde, bu durum RTÜK internet sitesinde duyurulur. Bu duyuruda söz konusu yayın hizmetlerini sunan gerçek veya tüzel kişiye;
– Yönetmelik uyarınca internet ortamından yayın lisansı başvurusunda bulunabileceği, başvuru talebini içeren dilekçesi ve eki taahhütname ile birlikte üç aya tekabül eden yayın lisans ücretini peşin olarak ödemesi halinde üç ay süresince yayınlarına devam edebileceği,

– Belirtilen süre içerisinde internet ortamından yayın lisansı verilmesi işlemlerinin tamamlanmaması ve bu süre için de hesaplanacak yayın lisansı ücretini peşin olarak ödemesi halinde ilave üç ay daha yayın hizmetlerini sunabileceği,

– Başvuru talebini içeren dilekçesiyle birlikte taahhütnameyi sunmaz ve üç aya tekabül eden yayın lisans ücretini peşin olarak ödemez veya yayın hizmetlerine bu duyuruyu müteakiben yetmiş iki saat içerisinde son vermez ise RTÜK tarafından 6112 sayılı Kanunun 29/A maddesinin ikinci fıkrası uyarınca sulh ceza hâkiminden söz konusu yayınla ilgili olarak içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi talebinde bulunulacağı ve ayrıca aynı Kanunun 33 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ilgililer hakkında suç duyurusunda bulunulacağı ihtar edilir.

Bu ihtar RTÜK internet sitesinde yayımlanır. İhtar üzerine;
– İnternet ortamından yayın lisansı başvurusunda bulunanlar yayın lisansı verilmesi işlemleri tamamlanıncaya kadar bu maddede belirtilen süre ve koşullarla yayın hizmetlerini sunmaya devam edebilirler.

– İnternet ortamından yayın lisansı başvurusunda bulunulmaması halinde, RTÜK tarafından;

– 6112 sayılı Kanunun 29/A maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, söz konusu yayınla ilgili olarak sulh ceza hâkiminden içeriğin yayından çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi talep edilir.

– 6112 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca, yayın yapan gerçek kişiler ile tüzel kişilerin yönetim kurulu üyeleri ve genel müdürü hakkında suç duyurusunda bulunulur.

– İşlemleri tamamlanarak internet ortamından yayın lisansı verilen kuruluşların internet ortamından yayın lisansı başvurusunda bulundukları tarihten itibaren geçen süre internet ortamından yayın lisansı sürelerinden mahsup edilir.

 

2.2-     İnternet ortamından yayın iletim yetkisi almadan yapılan yayın hizmetleri

RTÜK tarafından internet ortamından yayın iletim yetkisi bulunmayan platform işletmecilerince yayın hizmetlerinin iletiminin gerçekleştirildiğinin tespiti halinde, bu durum RTÜK internet sitesinde duyurulur. Bu duyuruda söz konusu yayın hizmetlerini ileten platform işletmecilerine;
– İnternet ortamından yayın iletim yetkisi başvurusunda bulunabileceği, başvuru talebini içeren dilekçesi ve eki taahhütname ile birlikte üç aya tekabül eden yayın iletim yetkilendirme ücretini peşin olarak ödemesi halinde üç ay süresince yayın hizmeti iletimine devam edebileceği,

– Belirtilen süre içerisinde internet ortamından yayın iletim yetkisi işlemlerinin tamamlanmaması ve bu süre için de hesaplanacak yayın iletim yetkilendirme ücretinin peşin olarak ödenmesi halinde ilave üç ay daha yayın hizmetlerini iletebileceği,

– Başvuru talebini içeren dilekçesiyle birlikte taahhütnameyi sunmaz ve üç aya tekabül eden yayın iletim yetkilendirme ücretini peşin olarak ödemez veya yayın hizmetlerinin iletimine bu duyuruyu müteakiben yetmiş iki saat içerisinde son vermez ise Üst Kurul tarafından 6112 sayılı Kanunun 29/A maddesinin ikinci fıkrası uyarınca sulh ceza hâkiminden söz konusu yayınla ilgili olarak içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi talebinde bulunulacağı ihtar edilir.
Bu ihtar RTÜK’ün internet sitesinde yayımlanır. İhtar üzerine;

– İnternet ortamından yayın iletim yetkisi başvurusunda bulunanlar yayın iletim yetkisi verilmesi işlemleri tamamlanıncaya kadar bu maddede belirtilen süre ve koşullarla yayın hizmetlerini iletmeye devam edebilirler.

– İnternet ortamından yayın iletim yetkisi başvurusunda bulunulmaması halinde,

– Üst Kurul tarafından 6112 sayılı Kanunun 29/A maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, söz konusu yayınla ilgili olarak sulh ceza hâkiminden içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi talep edilir.

– İşlemleri tamamlanarak internet ortamından yayın iletim yetkisi verilen kuruluşların bu maddeye uygun olarak internet ortamından yayın iletim yetkisi başvurusunda bulundukları tarihten itibaren geçen süre internet ortamından yayın iletim yetkisi sürelerinden mahsup edilir.

2.3 Yayın Lisans ve Yayın İletim Yetkilendirme Ücreti, Lisans Süresi, Yenilenmesi ve Değerlendirme

2.3.1-  İnternet ortamından yayın lisans ücreti ve mali yükümlülükler

– İNTERNET-RD yayın lisansı ücreti 10.000,00 Türk lirası; İNTERNET-TV yayın lisansı ücreti 100.000,00 Türk lirası; İNTERNET-İBYH yayın lisansı ücreti 100.000,00 Türk lirasıdır.

– İnternet ortamından tele alışveriş konulu tematik yayın lisans ücretleri birinci fıkradaki bedellerin beş katı olarak hesaplanır.

– Yayın hizmetlerini abone ve/veya kullanıcılara ücret karşılığında ve koşullu erişim yoluyla sunan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar yıllık net satışlarının binde beşini izleyen yılın Nisan ayı sonuna kadar Üst Kurula öderler.

– İnternet ortamından yayın lisans ücreti peşin veya taksitle ödenebilir.

 

2.3.2-İnternet ortamından yayın lisans ücretinin iadesi

İnternet ortamından yayın lisansı iptal edilen medya hizmet sağlayıcı kuruluşlardan alınmış olan internet ortamından yayın lisans ücreti iade edilmez. İnternet ortamından yayın lisansı sonlandırılan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlardan alınmış olan internet ortamından yayın lisans ücretleri, kuruluşların yazılı talepleri üzerine kalan lisans süresi hesaplanmak suretiyle iade edilir.

 

2.3.3-İnternet ortamından yayın lisans süresi ve yenilenmesi

İnternet ortamından yayın lisansı on yıl süreyle verilir. İnternet ortamından yayın lisans süresinin başlangıcı belgenin düzenlendiği tarihtir. Sürenin bitimine en az iki ay kala, RTÜK’e başvuruda bulunularak internet ortamından yayın lisansının yenilenmesi talebinde bulunulabilir. Bu durumda, internet ortamından yayın lisans ücretinin taksitle ödenmek istenmesi halinde banka teminat mektubu sunma şartı aranmaz. Sürenin bitiminden sonra yapılan başvurular ancak yeni başvuru olarak değerlendirilir.

 

2.3.4-İnternet ortamından yayın iletim yetkilendirme ücreti

İnternet ortamından yayın iletim yetkilendirme ücreti yıllık 100.000,00 Türk lirasıdır. Koşullu erişim sağlayan internet yayın platform işletmecileri bu ücrete ilave olarak, yıllık net satışlarının binde beşini, izleyen yılın Nisan ayı sonuna kadar RTÜK öderler.

İnternet ortamından yayın iletim yetkilendirme ücreti, peşin veya yayın iletim yetkisi verilmesini müteakip altı ay içerisinde eşit taksitle ödenebilir. İnternet ortamından yayın iletim yetkilendirme ücretinin taksitle ödenmek istenilmesi halinde, birinci taksiti yayın iletim yetkisi verilmesinden önce ödemek koşuluyla, dört taksit miktarı tutarında tedavüldeki Türk parası cinsinden nakdi teminat veya RTÜK’e muhatap düzenlenmiş ve RTÜK tarafından belirlenen örneğe uygun banka teminat mektubu sunulması zorunludur.

İnternet ortamından yayın iletim yetkilendirme ücreti takvim yılı esasına göre belirlenir. Yıl içinde yayın iletim yetkilendirme belgesi verilmesi halinde yetkilendirme ücreti yılın kalan kısmı için kıst olarak hesaplanır.

İnternet ortamından yayın iletim yetkilendirme ücretleri RTÜK tarafından 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca ilan edilen yeniden değerleme oranında arttırılmak suretiyle belirlenerek RTÜK’ün internet sitesinde yayınlanır ve takip eden ocak ayı başından itibaren uygulanır ve internet ortamından yayın iletim yetkilendirme belgesinin düzenlendiği tarihte geçerli olan tarifeye göre ödenir.