| Okuma Süresi: 5 Dakika

OKUL SERVİS ARAÇLARI YÖNETMELİĞİ RESMİ GAZETEDE YAYIMLANDI

STJ. AVUKAT GÖRKEM BERKAY GÖNEN

Yönetmelik hükümlerine göre, taşıtlarda aşağıdaki şartlar aranacaktır.

  • Okul servis araçlarının arkasında “OKUL TAŞITI” yazısını kapsayan numunesine uygun renk, ebat ve şekilde reflektif bir kuşak ile öğrenci ve çocukların iniş ve binişleri sırasında yakılmak üzere en az 30 cm çapında kırmızı ışık veren bir lamba bulunacak ve bu lambanın yakılması halinde üzerinde siyah renkte büyük harflerle “DUR” yazısı bulunmalıdır.
  • Okul servis aracı olarak kullanılacak taşıtlarda, öğrenci ve çocukların kolayca yetişebileceği camlar ve pencereler sabit olmalı, iç düzenlemesinde demir aksam açıkta olmamalıdır. Ancak var ise yaralanmaya sebebiyet vermeyecek yumuşak bir madde ile kaplanmalıdır.
  • Araç camlarının üzerine renkli film tabakaları yapıştırılması yasak olmakla birlikte sadece iç mekânı gösteren beyaz cam kullanılabilir.
  • Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik ile Karayolları Trafik Yönetmeliğinde belirtilen standart, nitelik ve sayıda araç, gereç ve malzemeler her an kullanılabilir durumda bulundurulmalıdır.
  • Okul servis araçlarının kapıları şoför tarafından açılıp kapatılabilecek şekilde otomatik (havalı, hidrolikli vb.) olabileceği gibi; araç şoförleri tarafından elle kumanda edilebilecek şekilde (mekanik) de olabilecektir.
  • Okul servis aracı olarak kullanılacak taşıtlar temiz, bakımlı ve güvenli durumda bulundurulacak ve altı ayda bir bakım ve onarımları yaptırılmakla birlikte; taşıtların cinsine göre Karayolları Trafik Yönetmeliğinin öngördüğü periyodik muayeneleri de yaptırılmış olmalıdır.
  • Okul servis aracı olarak kullanılacak taşıtların yaşları 12 yaşından büyük olamayacaktır. Taşıtların yaşı fabrikasınca imal edildiği tarihten sonra gelen ilk takvim yılı esas alınarak hesaplanacaktır.
  • Araca ait tescil belgelerinde gösterilen oturulacak yer adedi, aracın içerisine görülebilecek bir yere yazılarak sabit şekilde monte edilmelidir.
  • Okul servis araçlarında araç takip sistemi bulundurularak kayıtlar en az otuz gün muhafaza edilmelidir.
  • Okul servis araçlarında her öğrenci ve çocuk için üç nokta emniyet kemeri ve gerekli koruyucu tertibat bulundurulacaktır. Ayrıca okul servis araçlarında Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca standartları belirlenen her koltukta oturmaya duyarlı sensörlü sistemler bulunmalıdır.
  • Araç içi ve dışı Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik ekinde belirtilen standartlara uygun ve tüm koltukları görecek şekilde en az otuz gün süreli kayıt yapabilen kameralarla kaydedilmek zorundadır.

Gerçek ve tüzel kişi ve kuruluşlara ait okul servis aracı olarak teçhiz edilmiş araçlar, taahhüt ettikleri öğrenci ve çocukları taşıma hizmetlerini aksatmamak kaydıyla, personel servis taşıma faaliyetlerinde de kullanılabilir. Ancak, bu taşıma esnasında okul servis araçlarına ait ışıklı işaretlerin şoförler tarafından kullanılması yasaktır.

Yönetmelik hükümlerine göre, taşımacılar aşağıdaki şartları sağlamak zorundadır:

  1. Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkum olmamak,
  2. Türk Ceza Kanunu’nda sayılmış “Kasten Öldürme”, “Cinsel Saldırı”, “Çocukların Cinsel İstismarı”, “Reşit Olmayanla Cinsel İlişki”, “Cinsel Taciz”, “Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma”, “Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma(alkol ve uyuşturucu madde etkisinde)”, “Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti”, “Uyuşturucu Madde Kullanılmasını Kolaylaştırma”, “Kullanmak için Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Satın Almak, Kabul Etmek veya Bulundurmak ya da Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanmak”, “Müstehcenlik” ve “Fuhuş” suçlarından hüküm giymemiş olmak veya devam etmekte olan bir kovuşturması bulunmamak ya da kovuşturması uzlaşmayla neticelenmemiş olmak,
  3. Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı veya irtibatı bulunmamak.

Taşımacılar;

  • Öğrenci ve çocukların oturarak, güvenli ve rahat bir yolculuk yapmalarını sağlayacak tedbirleri alarak taahhüt ettiği yere kadar valiliklerce belirlenecek okul açılış ve kapanış saatlerine göre Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenen azami sürelere uymak suretiyle taşımakla,
  • Rehber personel bulundurmakla,
  • Taşımanın tamamının veya bir kısmının bir büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içerisinde gerçekleşmesi halinde; şehir içinde izlenecek güzergâh için ilgili büyükşehir belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi almakla,
  • Hizmet akdine tabi olarak yanında çalışanların, sosyal güvenlik yönünden sigorta işlemlerini yaptırmakla,
  • Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununun 62’nci maddesi çerçevesinde belirlenen fiyat tarifesine uymakla,
  • Taşınan öğrenci ve çocuğun;
    • Okulunun veya ikametgâhının değişmesi,
    • Uzun süreli tedaviyi gerektiren bir hastalık geçirmesi,
    • Okuldan ayrılması veya öğrencilik hakkını kaybetmesi,
    • Özel izin belgesinin iptal edilmesi, hallerinden herhangi birine bağlı olarak servisle taşınmaktan vazgeçmesi durumunda; varsa geri kalan ayların ücretlerini iade etmekle,
  • Her eğitim-öğretim yılında çalıştıracakları rehber personel, asıl ve yedek şoför isimleri ile araçların plakalarını ve her türlü değişiklikleri aynı gün içinde okul yönetimine bildirmekle,
  • Okul servis araçlarındaki araç takip sistemi verilerini, istenmesi halinde okul yönetimi, kolluk birimleri ve velilerle paylaşmakla,
  • Taşımacı gerçek kişi ise polis, jandarma ve Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü ile koordinasyon kurarak; okul taşıma faaliyetiyle ilgili mevzuat, görev ve sorumlukları ile iletişim becerileri ve davranış kuralları konularında eğitim alarak, eğitim sonucunda verilecek sertifikaya sahip olmakla yükümlüdürler.

Eksikliklerini gidermeyen taşımacının özel izin belgesi mülki idare amirinin bildirimi üzerine ilgili belediyesince iptal edilir.

Taşımacı ayrıca Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca düzenlenmiş karayolu yolcu taşımacılığı yetki belgelerinden birine sahip olmalıdır.

Okul yönetiminin öğrenci ve çocuk taşıma faaliyetine ilişkin yükümlülükleri şunlardır;

  • Taşımacıyı Tespit Komisyonu ile koordine ederek taşıma faaliyetini planlamak,
  • Taşımacıyı Tespit Komisyonunda üye olarak yer alacak velileri ve öğretmeni belirlemek,
  • Okul servis araçlarına, taşımacılara ve ilgili taşıma personeline ilişkin belge ve kayıtları tutmak; talep halinde bu Yönetmelik çerçevesinde denetim yapacak komisyon, kurum ve kuruluşlara iletmek,
  • Servis araçlarının okul alanındaki indirme-bindirme yerlerini belirlemek,
  • Taşımacılar ile taşıma faaliyetinde çalışan personelin okul alanını kullanmalarına yönelik düzenlemeler yapmak,
  • Taşıma faaliyetlerinin her aşamasında engelli öğrenci ve çocukların taşınmasına yönelik her türlü tedbiri almak,
  • Servis hizmetlerinin sağlıklı, düzenli ve disiplinli bir şekilde yürütülmesine yönelik olarak, tespit edilen aksaklıkları taşımacının bağlı olduğu meslek odasına en kısa zamanda bildirmek.

Milli eğitim müdürlükleri taşıma işinde çalışan şoför ve rehber personele polis, jandarma ve Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü ile koordinasyon kurarak; okul taşıma faaliyetiyle ilgili mevzuat, görev ve sorumlukları ile iletişim becerileri ve davranış kuralları konularında eğitim vermek, bununla ilgili kayıtları tutmak ve belirtilen eğitim ve eğitim sonunda düzenlenecek sertifikaya ilişkin usul ve esaslar ile sertifika geçerlilik süresini belirlemek ile yükümlüdür.

 

Okul servis araçlarını kullanan şoförler, taşımacıların taşıması gereken şartlara haiz olmalıdır. Ayrıca şoförler;

  • 26 yaşından gün almış ve 66 yaşından gün almamış olmak,
  • D sınıfı sürücü belgesi için en az beş yıllık, D1 sınıfı sürücü belgesi için en az yedi yıllık sürücü belgesine sahip olmak ve her yıl okul servis şoförlüğüne uygun olduğuna dair aile hekiminden rapor almış olmak,
  • Şoförlük mesleği bakımından her beş yılda bir yetkili kuruluşlardan psikoteknik açıdan sağlıklı olduklarını gösteren rapor almak,
  • Son beş yıl içerisinde; bilinçli taksirli olarak ölümlü trafik kazalarına karışmamış olmak, alkollü olarak araç kullanma ve hız kurallarını ihlal nedeniyle, sürücü belgeleri birden fazla geri alınmamış olmak ve 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 35’inci maddesinde düzenlenen kabahati işlemeyi alışkanlık haline getirmemiş olmak,
  • Yurtiçi Yolcu Taşımacılığı Sürücü Mesleki Yeterlilik Belgesine sahip olmak,
  • 21/9/2006 tarihli ve 5544 sayılı Meslekî Yeterlilik Kurumu Kanunu çerçevesinde alınan mesleki yeterlilik belgesine sahip olmak,
  • Taşıma faaliyeti öncesinde ve sonrasında aracın içini kontrol etmek,
  • Öğrenci ve çocukların oturarak, güvenli ve rahat bir yolculuk yapmalarını sağlayacak tedbirleri almak, taahhüt ettiği yere kadar valiliklerce belirlenecek okul açılış ve kapanış saatlerine göre Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenen azami sürelere uymak suretiyle taşımak zorundadır.

Okul servis araçlarındaki rehber personel de taşımacıların taşıması gereken şartlara haiz olmalıdır. Bunun yanında;

  • 22 yaşını doldurmuş ve en az lise mezunu olmak,
  • Her yıl, okul servis rehber personeli olmaya uygun olduğuna dair aile hekimliğinden rapor almış olmak,
  • Taşıt içi düzeni sağlamak, emniyet kemerlerinin takılı olup olmadığını kontrol etmek, okul öncesi eğitim ve ilköğretim öğrencileri ile çocukların inme ve binmeleri sırasında yardımcı olmak,
  • Taşıma faaliyeti öncesinde ve sonrasında aracın içini kontrol etmek,
  • TS EN ISO 20471 standardına uygun, sarı renkte ve üzerinde reflektif şeritler yer alan ve ön ve arka kısmında “REHBER” yazılı ikaz yeleği giymek,
  • Taşıma faaliyeti sırasında öğrenci ve çocuklara refakat ederken yardımcı ışıklar (ışıklı çubuk, dur-geç levhası gibi) kullanmak zorundadır.

 

Taşımacılar okul servis araçlarına, Karayolları Trafik Kanunu’nun öngördüğü karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır. Karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan okul servis araçları ile öğrenci ve çocuklar taşınamaz.

Okul servis taşıma faaliyetleri, her eğitim-öğretim yılının birinci ve ikinci dönem başlangıcında valilik ve kaymakamlıklar tarafından oluşturulacak denetim komisyonu marifetiyle denetlenir. Okul servis araçları kolluk kuvvetlerince de her zaman denetlenebilir.

Kreş, gündüz bakımevi ve çocuk kulüplerinin servis hizmetlerinin yürütülmesi hakkında özel olarak, hizmet esnasında çocukların evlerinden alındıktan sonra isim listesinin tutulması, çocukların güvenli bir şekilde kuruluş müdürüne teslim edildiğine dair şoför ve rehber personelin imzalayacağı günlük çocuk takip/devam defterinin tutulması, gelmeyen ya da teslim alınmayan çocuklarla ilgili olarak aileye bilgi verilmesi zorunludur. İlgili defterler günlük olarak tutulmak suretiyle kuruluş tarafından denetimler esnasında sunulmak üzere saklanır. Çocuk takip/devam defterinin şekil ve içeriği Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca belirlenir.

Kreş, gündüz bakımevi ve çocuk kulübüne devam eden çocukların taşıma faaliyetini yürüten servislerin ilgili yönetmeliğin hangi maddelerine tabi olacağını belirlemeye, bunlara ilişkin ilave zorunluluklar getirmeye Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı yetkilidir.