| Okuma Süresi: 3 Dakika

NFT VE TELİF HAKKI

AV. CAN NARİN STJ. AV. CEREN ŞAHİN

Teknolojik gelişmeler ve bu gelişmelere bağlı olarak, hukuk dünyasında gerçekleşen yenilikler doğrultusunda artık dijital veri tabanına bağlı eserlerden ve bu eserler üzerinde mevcut bulunan hukuki imkânların da farklılaşmasından söz etmek mümkündür. Özellikle son birkaç yılda gerçekleşen yenilikler doğrultusunda artık sosyal medya platformları, sair sosyal ağlar ve diğer çeşitli dijital veri tabanları üzerinden ‘’eser’’ üretimi yapıldığı; bu eserlerin ve eser üzerindeki birtakım hakların da dijital veri tabanlı para birimleri itibarıyla satıldığını görülmektedir. Örnek verilecek olursa, Youtube internet sitesinde bir dönemin en çok izlenen video kaydı olan “Charlie bit my finger” isimli içeriğin 500 bin Avro karşılığında NFT olarak satılması ya da Beeple adında bir sanatçının jpg. formatındaki dijital kolajının 69,4 milyon Dolar karşılığında ünlü sanatçı Steve Aiko’ya NFT olarak satılmış olması dijital varlıkların piyasaya etkisini net bir şekilde ortaya koyuyor. Bu durum ise NFT’nin ne olduğu, işaret edilen böylesi satışların nasıl gerçekleştiği ve dijital veri tabanlı ürünlerin nasıl hukuki açıdan eser olarak nitelendirilebileceği sorularının üretilmesine sebebiyet vermektedir.

NFT(non-fungible-token), dijital bir varlığın eşsiz bir mahiyette olduğunu ve bu sebeple ikame edilemeyeceğini belirten ve blok zinciri olarak adlandırılan dijital bir defterde depo edilen veri birimini teşkil etmektedir. NFT kavramı Türkçe olarak ‘’Gayrı-Misli Jetonlar’’ şeklinde ifade edilebilir. Gayrı misli ifadesi ile NFT’nin ikame edilemezliği, benzersiz oluşu ortaya konulurken; jetonlar kavramı ise blokchain teknolojisine işaret etmektedir. Blockhain teknolojisinden çok kısa bahsedecek olursak, blockchain esasında üçüncü bir kişiye gereksinim olmaksızın iki kişi arasında dijital güveni tesis edebilmeyi temin ederken aynı zamanda başkaca kimselerin de bu iki kişi arasındaki güveni teyit etmesini sağlayan bir teknolojik atılımdır. Kripto jeton ise blockchain(blok zinciri) üzerinden işlem yürütülen yeni kripto paraların piyasaya sürülmesi esnasında üretimi yapılan, değiştirilebilir mahiyette bulunan dijital jetonları ifade etmektedir. Kripto jetonlar, belirli bir blockchainde yer alan işlemler esnasında üretilip tüketilmekte ve ilgili blockchainde zuhur bulan bir malvarlığına veyahut da kıymeti belirtmektedirler.

NFT’nin, yani değiştirilemez ve benzersiz bir nesneyi temsil eden özel bir kriptografik simgenin örneğin bir “tweet” in, “video” nun veya bir “gif” in imzalanması fonksiyonunu haiz olduğu söylenebilir. NFT ile ilgili eser, temel blockchain adı verilen dijital deftere kaydedilmekte ve böylelikle NFT dijital eserler bakımından dijital/ kripto bandrol fonksiyonu göstermekte olup esasen bu hal, NFT eser üzerinde telif hakkını haiz olan kişinin mali veya manevi haklarının ihlalinin önlenebilmesi bakımından önem arz etmektedir. Bu noktada NFT’nin telif hakları hukuku ile bağlantısını açıklamak gerekmektedir. Telif hakkı,  muhafaza altına alınan bir eserin, bu eser üzerinde hak sahibi olan kimse haricindeki kişilerce kullanımını kısıtlama hakkı verir. Telif hakkı ile ilgili eser üzerinde meydana gelen sınırlandırma, bu eserin çoğaltılması, kopyalanmasına yönelik bir kısıtlamayı ifade etmektedir. NFT ile ilgili dijital eser bir nevi dijital bandrolü haiz olduğundan NFT sahibi haricindeki başkaca insanlar tarafından ilgili dijital eser kopyalansa dahi NFT sahibi artık ilgili dijital eserin orijinal kopyasına sahip olduğundan telif hakkının NFT sahibi kimsede bulunduğunu söylemek gerekir. Nitekim bu durum, akıllara gelecek ‘’Bir dijital eser kopyalanabilirken neden bu eser için ödeme yapılacağı’’ sorusunu da cevaplandırmaktadır. Keza bu noktada orijinaline en yakın kopyanın orijinaline nazaran daha uygun fiyatlandırıldığını ve böylelikle orijinal dijital esere en yakın kopyanın, orijinal dijital esere nazaran çok daha uygun fiyatlara alınmasının da NFT ile satın almayı cazip hale getirdiğini belirtmek gerekir. Bununla birlikte dijital eserin eseri meydana getiren eser sahibi tarafından kopyalanabileceği ve çoğaltılabileceği gerçeğini de göz önünde bulundurmak gerekir. Zira her ne kadar ilgili eserin orijinal kopyası satın alınsa da eserin sahibi değişmemektedir.

NFT ile iktisap edilen bir dijital eserin Türk hukuku bakımından mahiyetine değinmek gerekir. Türk hukukunda eserlere ilişkin hukuki koruma münhasıran 5846 s. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile sağlanmaktadır. İlgili Kanun m.1/B hükmü uyarınca eser:’’Sahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsullerini’’ ifade etmektedir. NFT biçiminde hazırlanmış eserleri de FSEK m.1/B kapsamına sokmak mümkün olup NFT ile hazırlanan eserlerin gerek FSEK gerek uluslararası mevzuat hükümleri uyarınca koruma altına alındığını belirtmek gerekir. Bu bağlamda NFT ile hazırlanan eserlerin orijinal kopyasını haiz olan kimse, bu eserlere ilişkin telif hakkı tecavüzlerine dair işaret edilen mevzuat çerçevesinde koruma altındadır.

FSEK hükümleri uyarınca eser sahibi, eserinden ekonomik olarak faydalanmak ve eserini kontrol etmek hak ve yetkilerini haizdir. Esasen eser sahibinin maddi ve manevi haklarını teşkil eden bu haklar FSEK m.71 ve m.72 hükümleri itibarıyla cezai anlamda; FSEK m.70 uyarınca da hukuki anlamda koruma altına alınmıştır. İlgili hükümlerden hareketle FSEK m.1/B hükmü uyarınca eser olarak değerlendirilen NFT ile iktisap edilmiş dijital eser sahibinin ilgili eser üzerindeki maddi ve manevi haklarının koruma altına alınmış olduğunu, böylelikle NFT ile iktisap edilen esere karşı gerçekleştirilen saldırılar karşısında eserin, eser sahibinin ve orijinal kopyayı haiz ilgili kimsenin hukuken koruma altında olduğu söylenebilir.

Sonuç olarak çeşitli dijital platformlarda üretilen dijital esere ilgi duyan kimselerin, ilgili dijital eserin NFT ile iktisap edilmesiyle bu esere ait blokchain üzerindeki dijital kod dizilimine sahip olduğunu ve her ne kadar eserin orijinali halen eser sahibine ait olsa da kod sahiplerinin de ilgili esere ait biricik ve orijinaline oldukça yakın bir kopyasını sahip oldukları söylenebilir. Bu bağlamda dijital eseri NFT ile iktisap edenlerin işaret edildiği üzere eserin orijinaline çok yakın bir kopyasını daha uygun bir fiyat karşılığında iktisap etmesi ve gerek ulusal mevzuat gerek uluslararası düzenlemelerce korunmaları da NFT ile dijital eser satın almayı popüler hale getirmektedir.

İçerik

KAYNAKÇA:

https://fikrimulkiyet.com/nft-sanat-eserleri-ve-telif-hukuku/

https://mihci.av.tr/nft-fikri-mulkiyet-hukuku/

https://www.telifhaklari.gov.tr/Telif-Hakki-Nedir 

https://zephyrnet.com/tr/nft-%C3%A7%C4%B1lg%C4%B1nl%C4%B1%C4%9F%C4%B1-kolay-para-ve-zor-telif-hakk%C4%B1-sorular%C4%B1-sunar/ 

https://www.hosting.com.tr/blog/nft/ 

https://www.hukukihaber.net/bitcoin-nftde-cebri-icra-ve-vergi-usulu-mumkun-mudur-makale,8932.html 

https://skipadds.com/tasarim/transfer-edilebilir-dijital-mulkiyet-hakki-ve-nft-pazaryerlerinin-koleksiyonerlik-algisinda-yarattigi-etki/ 

https://evrimagaci.org/nft-nonfungible-token-nedir-insanlar-kolayca-kopyalanabilen-dijital-urunlere-neden-milyonlarca-dolar-oduyorlar-10296#:~:text=NFT’ler%2C%20eserlerini%20be%C4%9Fendi%C4%9Finiz%20sanat%C3%A7%C4%B1,daha%20da%20iyi%20yapmas%C4%B1n%C4%B1%20sa%C4%9Flayabilirsiniz.&text=T%C4%B1pk%C4%B1%20bir%20sanat%20eserine%20sahip%20oldu%C4%9Funuzda%20yapabilece%C4%9Finiz%20gibi

https://tr.sputniknews.com/yasam/202105241044573859-charlie-parmagimi-isirdi-videosu-nft-ile-760-bin-dolara-satildi/ 

İmamoğlu Deniz Alp,Kripto Para Birimleri ve Türk Hukukunda Düzenlenmesi,1. Baskı,Seçkin Yayınevi,Ankara-2021

Güneş İlhami, Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku,3. Baskı, Seçkin Yayınevi,Ankara-2021