| Okuma Süresi: 4 Dakika

KOOPERATİFLERİN KURULUŞ VE ANASÖZLEŞME DEĞİŞİKLİK İŞLEMLERİ

AV. METİNCAN UÇAR

İşbu Tebliğ Kooperatiflerin kuruluş, işleyiş ve denetim hizmetlerine ilişkin düzenlemelerin Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca yürütülen kooperatif ve kooperatif üst kuruluşları için faaliyet konularına göre alışma bölgeleri ve asgari kurucu ortak sayıları ile kuruluş ve anasözleşme değişikliği izin işlemlerine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla çıkartılmıştır. Tebliğde yer alan tanımları kısaca izah etmek gerekirse işbu tebliğde geçen Bakanlık: Gümrük ve Ticaret Bakanlığını, Çalışma Bölgesi: Kooperatif veya kooperatif üst kuruluşlarının esas faaliyetini göstermesi ve/veya ortak kaydetmesi için belirlenen alanı, Genel Müdürlük: Kooperatifçilik Genel Müdürlüğünü, Kanun: 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununu, Kurucu: Kurulacak kooperatif veya kooperatif üst kuruluşunun anasözleşmesinde belirtilen ortaklık şartlarını taşıyan ve kuruluş için irade beyanını ortaya koyan gerçek ya da tüzel kişiyi ifade edecektir.

Kooperatiflerin kuruluş ve anasözleşme değişikliği izin işlemleri Genel Müdürlük tarafından yürütülecek ve işbu yetki Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar dâhilinde İl Müdürlüklerince de kullanılabilecektir. Kuruluş izin başvuruları esnasında istenilecek gerekli bilgi, belge ve dilekçe örnekleri Genel Müdürlük internet sitesinde yayımlanacaktır. Kooperatif kuruluş izni almak için sırasıyla;

  • Kooperatif anasözleşmesi Merkezi Sicil Kayıt Sisteminde (MERSİS) düzenlenerek bu sistem üzerinden ticaret sicili müdürlüğüne gönderilecek,
  • Bakanlıkça belirlenen sayıda anasözleşme ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel huzurunda kurucu ortaklarca imzalanacak ve
  • Kuruluş talebini içeren bir dilekçe ekinde anasözleşme ve gerekli diğer belgeler ile izin merciine başvurulacaktır.

İzin mercii, gerekli gördüğü hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerinden bilgi, belge ve görüş isteyebilecektir. Anasözleşmenin ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel huzurunda imzalanması ve mühürlenmesinden sonra anasözleşmede değişiklik yapılmasının istenilmesi halinde, kurucularca izin merciine anasözleşme nüshası adedince düzeltme beyanı verilecektir. Kuruluşun usulüne uygun olarak tamamlanmasını teminen izin merciince düzeltme istenilmesi halinde düzeltme beyanı, anasözleşmenin “ilk yönetim kurulu” başlıklı maddesinde adı geçenlerin çoğunluğu tarafından ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel huzurunda imzalanacaktır.

Kooperatiflerde anasözleşme değişiklikleri kuruluştaki usul ve esaslara tabi olacaktır. Anasözleşme değişiklik başvurusunda istenilecek gerekli bilgi, belge ve dilekçe örnekleri Genel Müdürlük internet sitesinde yayımlanacaktır. Anasözleşme değişiklik izni talep edilmesi halinde sırasıyla;

  • Yönetim kurulunca, anasözleşmenin tamamının veya bazı maddelerinin değiştirilmesi talebine ilişkin gerekçeli karar alınacaktır. Bazı maddelerin değiştirilmesinin talep edildiği durumlarda bu maddelerin numaraları yönetim kurulu kararında açıkça belirtilecektir,
  • İzin talebini içeren bir dilekçe ekinde değişiklik kararının sureti ve gerekli diğer belgeler ile izin merciine başvurulacaktır.

Kuruluş izin işlemi tamamlandıktan sonra ticaret sicili müdürlüğünde kooperatifin kuruluşu Kanunun 3 üncü maddesine göre tescil ettirilerek bu maddede belirtilen hususlar Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan ettirilecektir. Anasözleşme değişikliği izin işlemi tamamlandıktan sonra izin verilen değişiklikler kooperatif genel kurulunda görüşülecek olup Genel kurulca kabul edilen değişiklikler ticaret sicili müdürlüğünde tescil ettirilecektir. Anasözleşmenin bazı maddelerinin değiştirilmesi halinde yapılan değişiklikler arasında Kanunun 3 üncü maddesinde belirtilen hususlar varsa ilan ettirilecek olup anasözleşmenin bütünüyle değiştirildiği durumlarda ise ilan bu maddenin birinci fıkrası hükmüne göre yapılacaktır.

Bu Tebliğ ile asgari kurucu ortak sayısı ve çalışma bölgesi belirlenenler dışında kalan kooperatifler en az 7 ortak tarafından kurulacak ve anasözleşmede belirlenebilecek çalışma bölgesinde faaliyet gösterecektir.

 

Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifi

Esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifi, bu maddenin ikinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki çalışma bölgeleri ile Ek-1’de yer alan çalışma bölgelerinde en az 1.250, büyükşehir belediyesi olan illerin diğer ilçelerinde en az 750, büyükşehir belediyesi olmayan illerin merkez ilçesinde en az 750, diğer ilçelerinde ise en az 400 esnaf veya sanatkâr tarafından kurulacaktır. Esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifi; anasözleşmede açıkça belirtilmek şartıyla ve tek bir çalışma bölgesinde faaliyet göstermek üzere, büyükşehir belediyesi olan illerde çalışma bölgesi dâhilindeki bir ilçe merkezinde; bunların dışında kalan illerde ise merkez ilçe de dâhil olmak üzere çalışma bölgesini oluşturan ilçe merkezinde kurulabilecektir.

  • Büyükşehir belediyesi olan illerin Ek-1’de yer alan ilçeleri o ilin bir çalışma bölgesini, bunların dışında kalan ilçelerinin her biri ayrı bir çalışma bölgesini oluşturacaktır,
  • Büyükşehir belediyesi olmayan illerin merkez ilçesi bir çalışma bölgesi, diğer ilçelerinin her biri ise ayrı bir çalışma bölgesi olacaktır,
  • İstanbul ilinin Avrupa yakasında bulunan ilçelerinin tamamı bir çalışma bölgesini, Anadolu yakasında bulunan ilçelerinin tamamı ise ayrı bir çalışma bölgesini oluşturacaktır,
  • Esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifi bulunmayan ilçede kurulacak kooperatifin çalışma bölgesi, aynı ilin kooperatif bulunmayan diğer sınır ilçelerini kapsayacak şekilde genişletilebilecektir.

 

Tütün Üretim ve Pazarlama Kooperatifi

Tütün üretim ve pazarlama kooperatifi en az 250 tütün üreticisi gerçek kişi tarafından kurulacaktır. Tütün üretim ve pazarlama kooperatifi için her ilçe bir çalışma bölgesi olacaktır. Ancak tütün üretim ve pazarlama kooperatifi bulunmayan ilçede kurulacak kooperatifin çalışma bölgesi, kooperatif bulunmayan diğer sınır ilçeleri kapsayacak şekilde Bakanlıkça genişletilebilecektir. Her çalışma bölgesinde en fazla bir kooperatifin kurulması esas olacaktır. Ancak gerekçeli olarak talep edilmesi halinde; Bakanlıkça, üretim kapasitesi, ekonomik ve sosyal şartlar göz önünde bulundurarak aynı çalışma bölgesinde birden fazla tütün üretim ve pazarlama kooperatifinin kuruluşuna izin verilebilecektir.

 

Yenilenebilir Enerji Üretim Kooperatifi

Yenilenebilir enerji üretim kooperatifleri, aynı dağıtım bölgesi ve aynı tarife grubunda yer alan elektrik tüketim aboneleri tarafından kurulacaktır. Sanayi ve ticarethane tarife gruplarında yer alan abonelerin kuracağı yenilenebilir enerji üretim kooperatiflerinde, en yüksek sözleşme gücüne sahip ortağın sözleşme gücü en düşük sözleşme gücüne sahip ortağın sözleşme gücünün her durumda en çok 20 katına eşit olabilecektir. Bakanlıkça uygun görülmesi halinde, ilgili mevzuat uyarınca tüketim birleştirmesini yaparak gerekli altyapıyı oluşturup enerji üretmeye başlayan yenilenebilir enerji üretim kooperatifleri için, bu maddenin ikinci fıkrasında belirlenen oran arttırılabilecektir.

 

Kooperatif Üst Kuruluşları

Faaliyet konuları aynı veya birbiriyle ilgili nitelikte olan en az 7 kurucunun bir araya gelmesi şartıyla, kooperatifler tarafından kooperatif birliği, kooperatif birlikleri tarafından ise kooperatifler merkez birliği kurulabilecektir. Bakanlık tarafından bölgeler belirlendiği takdirde, bir bölgede aynı çalışma konularına sahip birden fazla kooperatif birliği kurulamayacak olup belirlenen bölgeler Genel Müdürlük internet sitesinde yayınlanacaktır. Aynı çalışma konularına sahip kooperatif birlikleri birden fazla kooperatif merkez birliği kuramayacaktır. Kooperatif birlikleri ve kooperatif merkez birliklerinin kuruluş ve anasözleşme değişikliği izin işlemleri bu Tebliğin İkinci Bölümünde belirlenen usul ve esaslara göre yürütülecektir.

Tarım satış kooperatifleri ve birliklerine işbu Tebliğin, 1/6/2000 tarihli ve 4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan örnek anasözleşmelere aykırı olmayan hükümleri uygulanacaktır. İşbu tebliğ yayım tarihinde yürürlüğe girecek olup hükümleri Gümrük ve Ticaret Bakanı tarafından yürütülecektir.