| Okuma Süresi: 3 Dakika
|

İstihkak İddiasının Reddi Davası

KERİM KOCAMAN HİLAL ÖZIŞIK
İstihkak İddiasının Reddi Davası

Bankalara gönderilen İcra ve İflas Kanunu (İİK) 89/1 haciz ihbarnamelerine, banka tarafından rehin takas hakkı nedeniyle itiraz edilmesi durumunda yapılması gerekenlere dair kısa açıklamalarda bulunduğumuz yazımızı okumalısınız.

İcra ve İflas Kanunu m. 89/1 hükmüne göre borçlunun üçüncü kişideki alacağının haczine karar verilmesi üzerine üçüncü kişiye birinci haciz ihbarnamesi gönderilmektedir. İİK m.89/1 hükmü; “Hamiline ait olmayan veya cirosu kabil bir senede müstenit bulunmayan alacak veya sair bir talep hakkı veya borçlunun üçüncü şahıs elindeki bir taşınır malı haczedilirse, icra dairesi, haczi, bir haciz ihbarnamesi ile üçüncü kişiye bildirir.” Şeklinde düzenlenmiştir.

Bu hükümden anlaşılacağı üzere; borçlunun üçüncü kişilerdeki alacakları denilen şey borçlunun bir kıymetli evraka bağlı olmayan, yani hamiline ait olmayan veya cirosu kabil bir senede bağlı bulunmayan alacaklarıdır. Uygulamada borçlunun üçüncü kişilerdeki alacaklarının haczi genellikle borçlunun bankalardaki parasının (mevduatının) haczi şeklinde görülmektedir.

Haciz İhbarnamesine İtiraz Edilmesi

Birinci haciz ihbarnamesine süresinde itiraz eden üçüncü kişi, takip borçlusuna borcu bulunmadığı veya borcu ödediğini ileri sürebilmektedir. Üçüncü kişi kendisine gönderilen ihbarnameye doğru yanıt vermek, borçlu ile bir ilişkisi varsa bunu tam olarak belirtmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerdeki mal ve hakların haczinde, gönderilen ihbarname ve bildirilere gerçek veya tüzel kişiler meslek sırrı veya banka sırrı gibi nedenlerle yanıt vermekten kaçınamazlar (İİK md. 367). Bunu yerine getirmezlerse (İİK md. 357) veya gerçeğe aykırı beyanda bulunurlarsa (İİK md. 338) cezalandırılırlar.

Bankanın Rehin Takas Hakkı Nedir?

Bankaya gönderilen 89/1 haciz ihbarnamesine bankanın mevduat üzerinde rehin, takas ve mahsup hakkının olduğunu ileri sürmesi istihkak iddiası niteliğindedir. Bu durumda, icra müdürlüğünün İİK’nun 99. maddesindeki kurallara göre işlem yapması gerekmekte olup, paranın bankadan istenmesi yasaya aykırıdır.

Borçlunun üçüncü kişi bankadaki mevduat alacağı İİK md. 106/2 hükmü gereğince menkul hükmündedir. Bankadaki mevduat, menkul haczi gibi icra müdürlüğünce bankaya yazılacak yazı ile haczedilebilir. Ayrıca, İİK 89’a uygun olarak düzenlenmiş olan haciz ihbarnamesi ile de haczedilebilir. Bunun sonucunda İİK 89 ve bunu izleyen maddelerde yazılı hukuki sonuçlar meydana gelir.

İİK’nin 89. maddesi uyarınca gönderilen haciz ihbarnamesine karşı üçüncü kişi bankanın, borçluya ait mevduat hesabı üzerinde rehin hakkının olduğunu ileri sürmesi, haciz ihbarnamesine itiraz niteliğinde olup, alacaklı İİK’nin 89/4. maddesi uyarınca üçüncü kişinin cevabının aksini icra mahkemesinde ispat ederek üçüncü kişinin İİK’nin 338/1. maddesi hükmüne göre cezalandırılmasını ve ayrıca tazminata mahkum edilmesini isteyebilir (HGK’nin 28.3.2012 tarihli ve 2011/12-849-242 sayılı kararı).

İstihkak İddiasının Reddi

Alacaklının, icra müdürü tarafından kendisine tanınan yedi günlük süre içerisinde üçüncü kişinin istihkak iddiasının ortadan kaldırılmasını ve haczin korunmasını sağlamak için açtığı davaya istihkak iddiasının reddi davası denir. İspat yükü kural olarak davacı alacaklı üzerindedir.

İstihkak iddiasının reddi davası yedi günlük hak düşürücü süreye tabidir. Dava açma süresi verilen kararın alacaklıya tefhim veya tebliği ile başlar (İİK md. 99/c-2). Alacaklı eğer bu süre içerisinde icra mahkemesine istihkak davası açmazsa üçüncü kişinin iddiasını kabul etmiş sayılır (İİK md .99/c-3).

Alacaklının İİK md. 99’a dayanarak istihkak iddiasının reddi davasını açabilmesi için; üçüncü kişinin öne sürdüğü istihkak hakkının geçerli bir hak olması gerekmektedir. Davanın dinlenebilmesi için ön koşul, malın üçüncü kişi elinde haczedilmesi üzerine üçüncü kişi tarafından haczedilen mal üzerinde mülkiyet veya rehin hakkı gibi sınırlı ayni hakka dayanarak istihkak iddiasında bulunmasıdır.

İcra mahkemesi, alacaklının açtığı davada üçüncü kişinin istihkak iddiasını haksız bulursa davanın kabulüne ve üçüncü kişinin istihkak iddiasının reddine karar verir. Üçüncü kişinin iddia ettiği hak, rehin hakkı ise; bu hak ile yükümlü olarak haczedilmiş sayılmasına karar verilecektir.

İstihkak iddiasının reddi davası kabul edildiğinde üçüncü kişi aleyhine tazminata hükmedilip hükmedilemeyeceği tartışmalı bir konudur. İİK’da bu konuda açıkça bir hüküm yer almamaktadır. Doktrinde genel kabul gören görüşe göre, istihkak iddiasının reddi davasının kabulüne karar verilirse davada haksız çıkan üçüncü kişi asgari yüzde yirmi tazminata mahkûm edilemez.

Ancak, Yargıtay’ın aksi yönde kararları bulunmaktadır. Yargıtay’a göre alacaklı tarafından açılan “istihkak iddiasının reddi” davasında alacaklı yararına tazminata hükmedilebilmesi için istihkak iddiasının reddinin yanı sıra; teminat karşılığında takibin ertelenmesine ya da satışın durdurulmasına karar verilmiş olması gerekmektedir.


Daha detaylı bilgi almak için ekibimize iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

İlginizi Çekebilir:

Anahtar Kelimeler: İstihkak İddiasının Reddi Davası, İstihkak İddiası, Bankaların Rehin Takas Hakkı, Rehin Takas Hakkı, Haciz İhbarnameleri, İstihkak.


Kaynakça

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, Yargıtay İçtihatları, Doktrin.