| Okuma Süresi: 2 Dakika

İŞ KANUNU KAPSAMINDA ANALIK İZNİ

BURCU KUMAN

Ülkemizde İş Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde hamile kadın işçiler ve doğum yapmış kadın işçiler için birçok düzenleme mevcuttur. Son yıllarda bu düzenlemelere yapılan eklemeler veya revizeler, çocuk sahibi olmak isteyen kadınların iş hayatından kopmaması ve dolayısı ile ülke ekonomisine katkı sağlaması amacıyla yapılmıştır.

Örneğin 08.11.2016 tarihinde Resmi Gazete ’de yayımlanıp yürürlüğe giren Analık İzni veya Ücretsiz İzin Sonrası Yapılacak Kısmi Süreli Çalışmalar Hakkında Yönetmelik ile İş Kanunu kapsamında hüküm altına alınan analık izni ve sonrasında doğum yapan işçilere tanınan ücretsiz izin haklarına ek olarak kısmi süreli çalışma hakkı da tanınmıştır.

İş Kanunu kapsamında kadın işçilere doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam on altı haftalık analık izni hakkı hüküm altına alınmıştır. Çoğul gebelik halinde doğumdan önce çalıştırılmayacak sekiz haftalık süreye iki hafta süre eklenir. Kadın işçinin erken doğum yapması halinde ise doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılmayacak süreler, doğum sonrası sürelere eklenmek suretiyle kullandırılır. Ayrıca doğum sonrası analık hâli izninin bitiminden itibaren çocuğunun bakımı ve yetiştirilmesi amacıyla ve çocuğun hayatta olması kaydıyla kadın işçi ile üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın veya erkek işçilere istekleri hâlinde birinci doğumda altmış gün, ikinci doğumda yüz yirmi gün, sonraki doğumlarda ise yüz seksen gün süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilir. Yine İş Kanunu kapsamında kadın işçiye, isteği halinde, on altı haftalık analık izni süresinin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde on sekiz haftalık süreden sonra altı aya kadar ücretsiz izin verileceği hüküm altına alınmıştır.

İş Kanunu kapsamında yapılan bu düzenlemelere ek olarak 2016 yılı Mart ayında yürürlüğe giren torba yasa ile analık izni veya ücretsiz izin sonrası kısmi süreli çalışma talebinde bulunma hakkı İş Kanunu kapsamında dahil edilmiştir. Bu hakkın nasıl uygulanacağına ilişkin yönetmelik de 08.11.2016 yılında yayımlanmıştır. Söz konusu düzenleme kısaca şu hakları tanımaktadır; doğum yapan işçi veya eşi, analık izni veya ücretsiz izin hakkı sonrasında kısmi süreli çalışma talebinde bulunabileceklerdir. Ancak eşlerden birinin mutlaka çalışıyor olması ve bu durumun işverene kanıtlanıyor olması gereklidir. Kısmi süreli çalışma talebinde bulunacak işçi bu durumu en az bir ay önceden, ne şekilde çalışma yapmak istediğini de belirterek ve eşinin çalıştığına dair belgeyi ibraz ederek yazılı olarak işverenine bildirmelidir. İşverenler bu talebi karşılamakla yükümlüdürler.

Doğum yapan işçilere bu hakların verilmesi, özellikle kadın işçilerin iş hayatına kazandırılması bakımından büyük önem arz etmektedir. Ancak doğum yapacağı zaman söz konusu haklara sahip olacak kadın işçilerin işe alım sürecinde sadece bu haklarından dolayı elemeye tabi tutulabiliyor olması kadınlar bakımdan iş bulma süreçlerini zorlaştırmaktadır.  Uygulamada birçok işverenin, hamile kalma ihtimali yüksek olan genç kadınları işe almaktan kaçınıyor olması sıklıkla karşılaşılan bir durumdur. Yapılan tüm düzenlemelere ek olarak, kadınlara uygulanan bu ayrımcılığa da bir çözüm bulunması kanunların amaçladığı sonuçların doğmasını sağlayacaktır kanaatindeyim.

Sadece kadın olduğumuz için iş başvuruları sürecinde “çocuk düşünüyor musunuz?” sorusuyla yüzleşmeyeceğimiz günleri görmek dileğiyle.