| Okuma Süresi: 3 Dakika

İÇME VE KULLANMA SUYU TEMİN VE DAĞITIM YÖNETMELİĞİ

STJ. AV. SEDA ARICI

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından hazırlanan “İÇME VE KULLANMA SUYU TEMİNİ VE DAĞITIM SİSTEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK” 12.10.2017 tarih ve 30208 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu yönetmelik, “İçme-suyu temini ve dağıtım sistemlerinin planlanması, tasarımı, projelendirilmesi, yapımı ve işletilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek” amacıyla (“amaç”) hazırlanmış olup içme-suyu iletim hatları, servis boruları, su depoları ve diğer üniteleri, bina haricindeki su dağıtım sistemleri ve elemanları için genel şartları, ürün standartları için genel şartları, montaj, saha testleri ve işletmeye alma şartlarını (“kapsam”) kapsayacaktır.

 

Yönetmelik 29.06.2011 tarihli ve 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 11.maddesi hükümlerine (“dayanak”) dayanılarak hazırlanmış olup; içme suyu sistemlerinin planlanması, tasarımı ve projelendirilmesi, yapımı ve işletilmesi sürecinde aşağıda sayılan unsurlar esas kabul edilmiştir:

-İçme suyu sistemlerinin oluşturulmasında, yeterli basınç, debi ve kalitede su sağlanması, sürdürülebilir olup işletme kolaylığı sağlaması ve tüm kontrol mekanizmalarını kapsaması,

-Su kalitesinin ulusal yönetmelikte verilen şartları sağlaması ve suyla temas halindeki tüm malzemelerin standartlara uygun üretilmesi,

-Dağıtım sistemlerinin geri akışı önlemek üzere tasarlanması ve hava valfleri ile tahliye vanalarından su sızmasının önlenmesi,

-İki içme suyu sisteminin, sadece kimyasal ve fiziksel özellikleri karışmaya uygunsa birbirlerine bağlanmasına izin verilmesi,

-Sistemlerin, 5 yıl inşaat süresine ek olarak en az 30 yıl hizmet edebilecek şekilde tasarlanması,

-Mevcut ve gelecekteki su ihtiyacı tahminlerinin yapılması

-Detaylı risk değerlendirilmesi yapılıp mevcut ve gelecekteki su ihtiyacı tahminlerinin yapılması.

 

Güzergâh seçiminde ise, iletim hatlarının tescile tabi olmayan kamunun ortak kullanımına bırakılmış arazilerden ve devletin tasarrufu altındaki yerlerden geçirilmesine öncelik tanınmıştır. Eğer bu mümkün değilse, iletim hatları özel mülkiyete konu taşınmazlardan da geçirilebilecektir. Yönetmelik uyarınca “kent ve teknik altyapı planlaması ilişkisi” bakımından, teknik altyapı planları ile imar planları birlikte ve koordineli olarak hazırlanacaktır.

 

Etüt, planlama ve fizibilitenin genel esasları bakımından ise, içme suyu projelerinin tanziminin şu aşamalardan oluşacağı belirtilmiştir:

-Verilerin temini ve derlenmesi,

-Etüt ve fizibilite çalışmalarının yapılması,

-Değerlendirme,

-Planlama ile planın geliştirilmesi.

 

Bu anlamda “etüt, planlama ve fizibilite raporu” şu nitelikleri haizdir: ilk bölümünde yönetici özeti bulunan ve çalışmaların kim tarafından, nasıl ve ne zaman gerçekleştirileceğini kapsayan bilgiler yer alacak; ne amaçla hazırlandığı ve hedef kitle hakkında açıklayıcı bilgiler verecek; çalışma aşamalarını içerecek; çalışma alanı, harita ve imar planı gibi durumları tanıtacak; mevcut içme suyu durumu  ve ihtiyaç hesapları değerlendirmesine yer verecek; su kaynakları, debi, su kalitesi ve sair detaylar incelenecektir.

 

Planlama usulüne uygun şekilde yapıldıktan sonra yürütülen fizibilite ve değerlendirme çalışmaları kapsamında çalışma alanının sosyo-ekonomik yapısının değerlendirilmesi amacıyla hazırlanması istenilen bir “sosyal analiz programı” yürütülecektir. İşbu program, yerel nüfusun sosyo-ekonomik özelliklerine yönelik bir değerlendirmeden oluşmaktadır. Ekonomik koşullar göz önünde bulundurularak su dağıtım sisteminin karakteristiği ve muhtelif işletme şartlarındaki hizmet seviyeleri belirlenecektir.

 

İçme suyu sistemlerinin tasarımı ve projelendirmesi çerçevesinde “hidrolik tasarım” yapılırken su deposunun boyutlandırılmasında: “arz talep dengesi, iletimde meydana gelebilecek arızaların giderilmesi için gerekli süre, pompa arızası ve alternatif su kaynaklarının mevcudiyeti, saatlik maksimum debinin ortalama debiye oranı” gibi unsurlar dikkate alınır. Buna ek olarak iletim hatlarının ve şebeke borularının hidrolik tasarımı bakımından da Yönetmelik ile belli başlı kriterler getirilmiştir.

 

İçme suyu projelerinin yapımı kapsamındaki etaplar ana hatları aşağıda yer verildiği şekilde olup, işin kapsamına göre bir veya birkaçının kaldırılmasına veya birleştirilmesine karar verilebilecektir:

  • A etabı: ön proje ve jeolojik-jeoteknik ön etüt,
  • B etabı: arazi çalışmaları,
  • C etabı: jeoteknik etüt,
  • D etabı: Proje çözümü, detay ve metraj çalışmaları,
  • E etabı: proje orijinallerinin ve dokümanların teslimi.

 

Bununla birlikte, içme suyu temini ve dağıtım sistemlerinin inşasında kullanılan tüm malzemeler ulusal ürün standartları veya Avrupa Teknik Uygunluk belgesineCE belgesine sahip ve İnşaat Ürünleri Direktifine uygun olacaktır. Anma çapları; iç ve dış çaplar; uzunluk ve et kalınlığı gibi boyutlar ve optimum aralıkları Yönetmeliğin 25. maddesinde ayrıca belirtilmiştir. Malzemelerin yapısal tasarımı, “sıcaklık ve değişimlerine, uzun süreli ve dinamik yüklere, depremlere, su darbesi basınçlarına” dayanıklı olmalıdır. Yönetmelik, “yüzey dayanımı” ile “eksenel dayanım” tanımı yapmış olup işbu mekanik şartların yanı sıra “sızdırmazlık” bakımından tüm şebeke elemanlarına ön koşul getirmiştir. Bağlantı ekipmanlarının tipi, ürün standardında açıkça belirtilecek olup kullanılan ekipman türleri: “rijit bağlantılar, ayarlanabilir bağlantılar ve esnek bağlantılar” olarak sıralanmıştır. Yönetmelik bağlantı ve boruların dayanıklılığı için test yapılmasını öngörmüş olup işbu testlerde uygulanacak metot ve usul madde 29 ve devamında açıkça belirtilmiştir.

 

Yönetmelik 3. Nolu ekinde yer alan esaslar uyarınca, su dağıtım sistemi ve diğer malzemelerdeki kaçakları tespit ederek su yönetiminde kayıp ve kaçakların düşürülmesi amacı esas alınmıştır. Su kayıplarının düşürülmesi için yapılacak çalışmalarda, “İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü” Yönetmelik ve Tebliğlerinde yer alan usul ve esaslara uyulacaktır.

Yönetmelik ile her düzeydeki personele ilgili mevzuat ve teknikler hakkında uygun bir eğitim verilmesi öngörülmüştür. Bu eğitimler ihtiyaç halinde periyodik olarak tekrarlanabilecektir.