| Okuma Süresi: 5 Dakika

HÂKİMLER VE SAVCILAR KURULU TEFTİŞ KURULU YÖNETMELİĞİ

STJ. YAĞMUR KAYHAN

12 Temmuz 2017 tarihli Resmi Gazete’ de yayımlanan Hakimler ve Savcılar Kurulu Teftiş Kurulu Yönetmeliği ile Hakimler ve Savcılar Kurulu Teftiş Kurulu ve Kurul müfettişlerinin çalışma yöntemleri ile denetim, araştırma, inceleme ve soruşturma ile diğer faaliyetlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemiştir.

 

İşbu Yönetmelik kapsamınca Teftiş Kurulunun ve müfettişlerin çalışma merkezi Ankara olarak belirlenmiş olup gerektiğinde Başkanın teklifi ve Birinci Daire Başkanının onayı ile Ankara dışında da çalışma merkezleri ve bunlara bağlı bürolar kurulabilecektir.

 

Müfettişlerin görev ve yetkileri kapsamlı şekilde esasa alınmıştır.

(1)    Müfettişler, Anayasanın 159. maddesi ile diğer mevzuatta öngörülen görevleri kapsamında özellikle hâkim ve savcılar hakkında denetim, araştırma, inceleme ve soruşturma işlemlerini yapmak ve denetimler sonucunda denetim raporu, hâl kâğıdı, 3 numaralı fiş ile varsa aksayan hususlara ilişkin tavsiyeler listesi, araştırma, inceleme ve soruşturmalar sonucunda ise araştırma, inceleme veya soruşturma raporu düzenlemekle görevlidirler.

(2)    Müfettişler, denetimler sonucunda gerek duymaları halinde Cumhuriyet başsavcılığı, mahkemeler ve hâkimliklerde çalışan yazı işleri müdürleri ve diğer personel hakkında 24/1/2007 tarihli ve 26413 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Adalet Bakanlığı Teftiş Kurulu Yönetmeliğinin ekinde yer alan Ek-16 sayılı forma göre gizli rapor doldurabilirler.

(3)    Müfettişler görevlerini, 6087 sayılı Kanun’ un (Hakimler Savcılar Yüksek Kurulu Kanunu’nu) 17. maddesinde düzenlenen yetkilerini kullanarak yerine getirirler.

 

Yönetmelik Müfettişlerin görev ve yetkilerine ilişkin hususlarda birtakım noktalar üzerinde durulmuş olup bazı sınırlar çizilmiş ve gizlilik konusu üzerinde net kurallar getirmiştir. Şöyle ki; İncelemek üzere aldıkları defter, evrak ve kayıtlar üzerinde, belirli bir döneme ait işlemlerin teftiş edildiğini gösteren tarih koymak ve imzalamak suretiyle yapılabilecek olan açıklamalar dışında ilave ve düzeltmede bulunamazlar ve ayrıca teftişe tabi olanların icrai iş ve işlemlerini yapamayacakları gibi kendisinin veya diğer müfettişlerin araştırma, inceleme ve soruşturma için gidecekleri yerleri ve yapacakları işleri ilgililerine ve başkalarına söyleyemezler öğrendikleri gizli bilgileri ve yaptıkları araştırma, inceleme ve soruşturmalarla ilgili soruşturmanın gizliliği kapsamındaki konuları açıklayacaklar şeklinde uyacakları esaslar  başlığı altında sıralanmıştır.

Görevlendirmenin nasıl yapıldığına dair ise, başkan müfettişleri kıdemlerine, uzmanlıklarına, görev mahallinin özelliklerine ve çalışma merkezi dışındaki görev sürelerine bakarak görevlendirilecek akabinde görevlendirilen müfettiş yedi gün içinde görev mahalline hareket eder ancak gerekirse bu süre Başkanın izniyle uzatılabilir. Acele kaydıyla verilen görevlerde ise müfettiş, en kısa zamanda veya Başkanın tensip edeceği gün görev yerine hareket etmek zorundadır.

Görevlendirilen müfettiş, ayrılışını bir gün önce veya aynı gün, başlayışını ise aynı gün Başkanlığa bildirir ve görevin bitirileceğine dair yazı, görevin sona ermesinden en az bir gün önce, zorunluluk hâllerinde ise aynı gün Başkanlığa iletmek durumundadırlar.

 

Çalışma merkezi dışındaki görev süreleri

(1) Kadro ve iş durumunun verdiği imkânlar ölçüsünde, müfettişlerin çalışma merkezi dışındaki yıllık görev süreleri, müfettişlikte geçen fiilî hizmet süreleri itibarıyla en çok;

a) 5 yıl ve daha az olanlarda 6 ay,
b) 6 -10 yıl olanlarda 5 ay,
c) 11-15 yıl olanlarda 4 ay,
ç) 15 yıldan fazla olanlarda 3 ay olacak şekilde belirlenir.

(2) Yıllık denetim programının bitirilememesi hâlinde belirlenen süreleri uzatmaya Başkan yetkilidir.

 

İşbu Yönetmelik kapsamında denetim hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Denetimlerde, işlerin kanun ve diğer mevzuata (hâkimler için idarî nitelikteki genelgelere) uygunluğunu, varsa aksaklık ve yolsuzlukları tespit etmek, görevlilerin bilgi, çalışma ve başarı durumları hakkında görüş sahibi olabilmek için öncelikle hâl kâğıdının meslekî bilgi ve çalışması bölümünde belirlenen hususlara ilişkin olmak üzere kâfi sayıda evrak ve dosya fizikî olarak veya UYAP kayıtlarından yararlanılarak incelenir. İncelenecek evrakın seçimi, denetlenen birimin iş hacmi ve çeşitliliği de dikkate alınarak yapılması gerekmektedir.

Denetim görevi üzerine müfettişlere, denetim mahalli ve buradaki görevlilerle ilgili UYAP’ta bulunan tüm kayıtlara erişim imkânı sağlanır. Gerekli durumlarda gizli sicille ilgili bilgilerin incelenmesi Başkanlığın aracılığı ile yapılır. Müfettişler, denetim görevi üzerine söz konusu birimin bir önceki denetim dosyasını inceleyebilirler. Dosya, fizikî ortamda tutulmuşsa zimmetle verilir ve denetimi müteakiben Başkanlığa iade olunur; UYAP ortamında oluşturulmuşsa denetim süresince erişim imkânı sağlanır.

Müfettiş bu hususta tespit ettiği usulsüz ve noksan işlemlerden mümkün olanların düzeltilmesi yönünde gereğini yapacak olup malî konularda tespit edilen eksiklikler, ilgililerin rızası dâhilinde tamamlanmaması halinde ilgili makama ihbar edilecektir.

 

Mahkemeler kapsamında denetim usulleri ise yönetmelik kapsamında aşağıdaki şekilde sıralanmıştır;

Adlî yargı ilk derece mahkemelerinin denetimi

(1) Adlî yargı ilk derece mahkemelerinin denetiminde mevzuat gereği tutulması gereken defter, karar kartonu gibi belge ve dosyalar fizikî olarak veya UYAP kayıtlarından incelenir.

(2) Denetime başlandığı gün itibarıyla esas, istinabe ve değişik işlere ilişkin iş ve mahiyet cetvelleri fizikî veya UYAP kayıtlarından alınarak kontrolü sağlanır.

(3) İş hacmine göre ve ilgililerin bilgi, çalışma ve başarı durumlarını takdire esas olacak sayıda incelenen derdest ve karara bağlanmış dava dosyaları ile istinabe ve değişik iş evrakının numaraları UYAP ortamına kaydedilmek suretiyle veya düzenlenecek inceleme tutanağında gösterilir.

(4) Denetimde özellikle, gelen kadar iş çıkartılmaması, teraküme yol açılması, hukuk mahkemeleri için eski yıllardan devren gelen işlerin sonuçlandırılamaması ve ceza mahkemelerinde ise zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırılma sebepleri üzerinde durulur, aksayan bir durum varsa raporun mahsus bölümünde ele alınır, gerekli görülen hâllerde ilgisi hakkında gereğine tevessül edilir.

(5) Adlî yargı ilk derece mahkemelerinin denetimi, öncelikle ilgililerin hâl kâğıdında gösterilen hususlara ilişkin olarak yapılır, gerek görülmesi halinde hâl kâğıdındaki konularla bağlı kalınmayarak, ilgililerin meslekî bilgi ve çalışmalarının her yönüyle tespitinde zarurî görülen hususlar tetkik edilir.

 

Bölge adliye mahkemelerinin denetimi

(1) Bu Yönetmeliğin adlî yargı ilk derece mahkemeleri için öngörülen ve aykırılık teşkil etmeyen hükümleri bölge adliye mahkemeleri için de uygulanır.

(2) Ayrıca bölge adliye mahkemelerindeki denetimde; istinaf yargılamasına ilişkin usul hükümlerine riayet edilip edilmediğine bakılır.

(3) Bölge adliye mahkemelerinin denetimi, öncelikle ilgililerin hâl kâğıdında gösterilen hususlara ilişkin olarak yapılır, gerek görülmesi halinde hâl kâğıdındaki konularla bağlı kalınmayarak, ilgililerin meslekî bilgi ve çalışmalarının her yönüyle tespitinde zarurî görülen hususlar tetkik edilir.

 

Bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinin denetimi

(1) Bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinin denetiminde bu Yönetmeliğin adlî yargı ilk derece mahkemeleri için öngörülen ve aykırılık teşkil etmeyen hükümleri uygulanır.

(2) Bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinin denetimi, öncelikle ilgililerin hâl kâğıdında gösterilen hususlara ilişkin olarak yapılır, gerek görülmesi halinde hâl kâğıdındaki konularla bağlı kalınmayarak, ilgililerin meslekî bilgi ve çalışmalarının her yönüyle tespitinde zarurî görülen hususlar tetkik edilir.

 

Mahkeme arşivlerinin denetimi

(1)    Mahkeme arşivlerinin denetiminde; ilgili mahkeme başkanı veya hâkimlerin, mevzuatta yer alan usul ve esaslara uygun şekilde görevlerini yerine getirip getirmediği incelenir.

Denetim raporu ve dosyasının düzenlenmesinde dikkat edilecek hususlar ise Yapılan denetimler sonunda denetim raporu düzenlenir. Denetim raporu, Genel Kurul tarafından belirlenecek form temel alınmak suretiyle hazırlanır. Raporda, tespit edilen aksaklıklar ilgili birimin başlığı açılmak suretiyle ifade edilir. İşleyişi normal bulunan, aksaklık tespit edilmeyen veya mahallinde giderilen ve hâl kâğıdına yansıtılmayan basit aksaklıklar açısından başlık açılmaz.

(2) Raporun genel sonuç bölümünde sırası ile;

a) Cumhuriyet başsavcılıkları ile mahkemelerin faaliyet ve işleyişlerinin normal olup olmadığına,
b) Denetim yerinde alınan ihbar ve şikâyetler ile yapılan araştırma, inceleme ve soruşturmalara,
c) Personel, ödenek, demirbaş eşya ve diğer hususlarda hissedilen ihtiyaç ile taleplere,
ç) Bir önceki denetimde yapılan tavsiyelere riayet derecesine,
d) Haklarında hâl kâğıdı ile 3 numaralı fiş düzenlenen görevlilerin adlarına, hâl kâğıdı düzenlenmeyen görevlilerin adları ile birlikte düzenlenmeme sebeplerine,
e) Adalet memurları hakkında düzenlenen gizli raporların kaç adet olduğuna ve ilgili mercie tevdii edilme bilgisine,
f) UYAP uygulamalarında aksayan hususlar ile verilerin doğru, eksiksiz ve zamanında girilip girilmediğine,
g) Gerekli görülen diğer konulara ve müfettiş düşüncesine,
yer verilir.

(3) Denetim raporunda, tavsiye yapılmasına gerek duyulmayan konulara da yer verilebilir.

(4) Raporun fizikî ortamda düzenlenmesi halinde, rapora bağlı bulunan belgelere ek numarası verilir ve bu numaralar dizi listesinde gösterilir, rapor üç nüsha hâlinde düzenlenir ve denetime katılan müfettişler tarafından imzalanır.

(5) Denetim dosyası Genel Kurul tarafından belirlenecek dizi listesinde bulunan belgelerden oluşur. Denetim dosyası ve raporu zorunlu hâller dışında mahallinde ikmâl edilip, UYAP ortamında hazırlanması halinde elektronik imza ile imzalanarak UYAP üzerinden, fizikî olarak hazırlanması halinde ise dizi listesine bağlandıktan sonra Başkanlığa gönderilir şeklinde düzenlenmiştir.
İşbu Hakimler ve Savcılar Kurulu Başkan tarafından yürütülen bu yönetmelikte 9/4/2011 tarihli ve 27900 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ‘’Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Teftiş Kurulu Yönetmeliğinin’’ yürürlükten kaldırıldığı görülmekte olup yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren yürürlüğe gireceğine karar verilmiştir.