| Okuma Süresi: 4 Dakika

DAHİLDE İŞLEME İZİN BELGESİ

AV. HAKKI CİHAN TÜRK AV. ZİYA UGUR

“Dahilde İşleme Rejimi”, Türk Şirketlerinin ürünlerine dünya piyasalarında rekabet gücü kazandırmak ve ihraç ürünlerinin sayısını arttırmak amacıyla, dünya piyasa fiyatlarından gümrük muafiyetli olarak, ticaret politikası önlemlerine tabi olmaksızın, ihraç ürünün üretimi için gerekli olan ve fiyat ve/veya kalite bakımından yurt içi piyasalardan temin edilemeyen, hammadde, yardımcı madde ve ambalaj malzemeleri ithalatına belirli ekonomik, özellikle de vergisel avantajlar sağlayan bir gümrük rejimidir.

 

Dahilde İşleme Rejimi kapsamında “şartlı muafiyet” ve “geri ödeme sistemi” olmak üzere iki tür dahilde işleme tedbiri uygulanmakta olup, Şartlı muafiyet sisteminde ithalat sırasında doğan vergilerin teminata bağlanması öngörülmekteyken geri ödeme sisteminde ithalat esnasında vergi alınmakta olup işlem görmüş ürünün ihracı halinde alınan vergi geri ödenmektedir.

 

Dahilde İşleme Rejimi kapsamındaki avantajlardan yararlanılabilmesi için ise Dahilde İşleme İzin Belgesinin mevcut olması gerekmektedir. Aşağıda konu ana hatları ile birlikte izah edilmektedir.

 

1.    Dahilde İşleme İzin Belgesi (“DİİB”) Nedir?    

“Dahilde İşleme Rejimi” vasıtası ile firmalar ihraç etmek amacıyla ülkemizde üretecekleri ürünlerin üretimi için ithal ettikleri ve ithali gümrük vergisine tabi “hammadde, yardımcı madde, yarı mamul, mamul, ara malı ve ambalaj malzemeleri” gibi girdilerin ithalatında devlete ihracat taahhüdünde bulunmak koşuluyla, çeşitli kolaylıklar ve teşviklerden yararlanabilirler.

Söz konusu teşviklerden yararlanabilmek için ise “Dahilde İşleme İzin Belgesi” alınması zorunludur. İşbu belge, Gümrük muafiyetli ithalat ve/veya yurt içi alımlara imkân sağlayan Dış Ticaret Müsteşarlığı’nca düzenlenen belgedir.

2.    DİİB Kullanma Şartları Nelerdir?

-Başvuruda bulunan İhracatçı firma Türkiye’de faaliyet göstermek zorunda olup serbest bölgede faaliyette bulunan firmalara belge ya da izin verilmemektedir.

-İthal edilen ya da yurtiçinde alınan girdilerin (Hammadde, yardımcı madde, yarı mamul, mamul, ara malı ve ambalaj malzemeleri) ihraç olunan malların üretiminde kullanıldığının tespitinin mümkün olması gerekmektedir.

-Dahilde İşleme Rejimi’nden yararlanabilmek için “Dahilde İşleme İzin Belgesi” alınması gerekir.

-Belirli bir tutarda ihracat yapılacağına dair taahhütte bulunulması gereklidir.

-Bunun yanı sıra bir firmanın DİİB kullanabilmesi için Kapasite Raporuna  da sahip olması gerekmektedir.

 

3.    DİİB’nin Sağladığı Avantajlar Nelerdir ?

-İthalatta gümrük vergisi, KDV, ÖTV ile diğer vergi ve fonlardan muafiyet sağlanması,

-Vergi, Resim ve Harç İstisnası ile Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu “KKDF” muafiyeti,

-Dış Ticarette Standardizasyon ve Teknik Düzenlemeler ile Ticaret Politikası önlemlerine tabi olmama,

-Yurt içi alımlarda KDV Tecil-Terkin uygulaması

-İthalatta alınması gereken vergilere ilişkin teminat indirimi

Şöyle ki, bu imtiyazlar kapsamında hammadde alımlarında %18 KDV, ortalama %5 gümrük vergisi, %3 KKDF desteklerinden faydalanarak ithalat maliyetleri %26’ya kadar düşürülebilir. Yerli hammadde kullanılacaksa da %18 KDV ödemeden hammadde satın alınabilir.

 

4.    DİİB’nin Süresi 

DİİB, bir ihracatın gerçekleştirilebilmesi için Devlet tarafından belirli bir süreyle verilmekte olup, ihracatın da bu süre içerisinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.   Söz konusu süre, üretici firmanın faaliyet gösterdiği sektöre göre farklılık göstermekle birlikte maksimum 12 ay boyunca verilebilecektir. Bunun yanı sıra, gemi inşaatı, komple tesis v.b. ile üretim süreci 12 (oniki) ayı aşan ürünler ve savunma sanayi alanına giren ürünlerin ihracına ilişkin düzenlenen belgenin/iznin süresi, proje süresi kadar tespit edilebilecektir. Bu süre içerisinde ihracatın bir kısmının gerçekleştirilmesi, ancak sürenin sonunda ihracatın taahhütname belge süresi içerisinde yapılmamış olması halinde ilk ithalatın yapıldığı tarih esas alınarak en çok 3 ay süre ile uzatılacaktır. Ancak belge kapsamında hiç ithalat yapılmamışsa süre uzatılmayacaktır. Ayrıca belgede yazılı ihracat taahhüt tutarının %50’si kadar ihracat gerçekleşmesi durumunda yine belge süresi sonundan itibaren 1 ay içinde başvurulması şartıyla, 6 ayı geçmemek üzere belgedeki orijinal süresinin yarısı kadar ek süre verilmektedir.

 

5.    DİİB’nin İptali Mümkün müdür?     

DİİB’nin kullanılmaması halinde ilgili firmanın talebi üzerine, kullanılmayan DİİB iptal edilecektir. İptal müracaatı, elektronik ortamda Müsteşarlığa (İhracat Genel Müdürlüğü) yapılacaktır.

Bunun yanı sıra DİİB tebliği ve bu tebliğe dayanılarak hazırlanan genelge hükümlerine uyulmadığının, DİİB veya Dahilde işletme izninin düzenlenmesi veya revizesi için ibraz edilen bilgi ve belgeler ile belge/izin üzerinde yapılan işlemlerin gerçek dışı olduğunun veya gerçeği yansıtmadığının, belgenin/iznin sahtesinin düzenlendiğinin veya belge/izin üzerinde tahrifat yapıldığının tespiti halinde; ilgili belge Müsteşarlıkça, izin ise ilgili gümrük idaresince iptal edilecek olup ilgililer hakkında kanuni işlem yapılacaktır. Ayrıca, bu belge/izin sahibi firmaya ait dahilde işleme izin belgelerine/dahilde işleme izinlerine (bu firmaların bir başka firmanın belgesinde yan sanayici olması da dahil) 1 (bir) yıl süreyle indirimli teminat uygulanmayacaktır.

 

6.    DİİB’ Kapatma İşlemleri

DİİB, belge sahibi firma ve/veya aracı ihracatçı firma tarafından gerçekleştirilen ihracat ile kapatılır. DİİB ihracat taahhüdünü kapatmak için belge süresi sonundan itibaren en geç üç ay içerisinde başvuru yapılması zorunlu tutulmuştur. Belge sahibi firmanın üç ayın bitimine kadar ihracat taahhüdünü kapatmaması halinde müeyyide uygulanarak belge resen kapatılmaktadır.
Belge kapatma işleminde, ithal edilen hammaddenin üretimde kullanılarak ihraç edilmesi esastır. Bu durumun ithal hammadde gümrük giriş beyannamesi ve ihraç mamul gümrük çıkış beyannamesinde ve eklerinde açıkça tespit edilmesi gerekir. Tespit edilemeyen beyannameler kapatma işleminde değerlendirmeye alınmayabilir.

Kapatma işlemi için gerekli belgeler;

1.    Dahilde işleme izin belgesi aslı ve ekleri

2.    Gümrük giriş ve çıkış beyannamesi asılları ile varsa yurtiçi alım faturası asılları

3.    Döviz alım belgesi aslı (ihracatın özel fatura ile yapılması halinde)

4.    İhraç ürünleri ile ilgili Hammadde Sarfiyat Tablosu

5.    İhracat listeleri

6.    İthalat listeleri

7.    İhraç edilen mamulün üretimi ile ilgili kapasite raporu

8.    Ekspertiz raporu

9.    Telafi edici vergi makbuzu (gerekli olması halinde)

10.    A.TR dolaşım belgesi (gerekli olması halinde)

11.    Menşe ispat belgeleri (gerekli olması halinde)

12.    Tedarikçi beyanı (gerekli olması halinde)

13.    Ön statü belgesi (ihracatın serbest bölgeye yapılması halinde)

14.    Serbest bölge bilgi işlem formu aslı

15.    Serbest bölgeden yapılan ithalata ilişkin gümrük beyannamesi aslı

16.    YMM raporu (yurtiçi alımlarda tecil-terkin sistemi çerçevesindeki işlemler için)

Dahilde işleme tedbirlerini, dahilde işleme rejiminde ve belgede/izinde belirtilen esas ve şartlara uygun olarak yerine getirmeyenlerden, diğer bir deyişle kapatma işlemini yapmayanlardan muaf tutuldukları vergiler 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine tahsil edilmektedir.
Keza kamu kurum ve kuruluşlarının denetim birimleri ile Bakanlıkça yapılan inceleme, denetim ve soruşturma sonucunda, gümrük beyannamesi ve eki belgelerinin sahte olduğunun veya üzerinde tahrifat yapıldığının yahut gerçeği yansıtmadığının tespiti hâlinde bahsi geçen gümrük beyannamelerinin ihracat taahhüdünün kapatılmasına izin verilmez ve aynı şekilde yukarıda değinilen kapsamda cezalı olarak muaf tutulan vergi tahsil edilir.