Paylaş
MGC Legal Telegram
AŞAĞI KAYDIR

YAYINLAR

Covid-19 Ve İş Güvenliği – Uzaktan Çalışma

Covid-19 Ve İş Güvenliği – Uzaktan Çalışma

B. UZAKTAN ÇALIŞMA UYGULAMASI

 

1. Genel Olarak

 

Halk arasından home ofis ya da evden çalışma denilen çalışma modeli, esasında sıkça uygulanan bir çalışma modelidir. Klasik işyeri tanımından çıkılarak, çalışanın çalıştığı yeri serbest olarak belirlediği bir çalışma sistemidir. Özellikle teknolojinin gelişmesi ile gerek bilişim sektöründe gerekse de satış sektöründe sıkça kullanılan uzaktan çalışma uygulaması, teknolojik gelişmelere kendisini adapte edebilmiş birçok işyeri tarafından tercih edilmektedir. Türk İş hukuku Mevzuatında bir düzenleme yer almamaktayken 2016 yılında 4857 sayılı Yasanın 14. Maddesinde yapılan değişiklikler ile hayatımıza girmiştir. Uzaktan Çalışma 14. Maddenin 4. Fıkrasında “Uzaktan çalışma; işçinin, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir.” Şeklinde tanımlanmıştır.

 

2. Uzaktan Çalışmada İşyeri Kavramı

 

İşyeri kavramı mevzuatta, mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile çalışanın birlikte örgütlendiği, işverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen işyerine bağlı yerler ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim yerleri ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçları da içeren organizasyon olarak tanımlanmaktadır. Ancak uzaktan çalışma uygulamasında çalışan, iş göreme edimini tanımlarda bahsi geçen alanlar dışında, çoğu zaman evinde ifa etmektedir. Peki çalışanın evi, bu bağlamda işyeri sayılacak mıdır?

 

Özellikle İş Sağlığı ve Güvenliği hükümleri bakımından, işyerinin belirlenebilir olması çok önemlidir. Zira iş yerinde iş güvenliğinin sağlanması işveren sorumluluğunda iken evde çalışan kişinin evinde iş güvenliğinin sağlanması da işveren görevi midir?

 

Özel hayatın gizliliği, konut dokunulmazlığı ve keyfi arama yasağı ilkeleri doğrultusunda işverenin, evden çalışma yapan çalışanının evini denetleyemeyeceği açıktır. Bu sebeplerle uzaktan çalışma esnasında çalışanın evde bulunması, evin işyeri olduğu anlamına gelmez.

 

3. Uzaktan Çalışmada İş Kazası Kavramı

 

Peki uzaktan çalışma sırasında evinde çalışanın başına bir kaza gelirse, bu kaza iş kazası sayılmayacak mıdır? Bir olayın iş kazası sayılması için illaki işyerinde mi meydana gelmesi gerekir? Tabi ki de hayır. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güveliği Yasasında iş kazası işyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da engelli hâle getiren olay şeklinde tanımlanmıştır. Olay işyerinde olmasa dahi, işin yürütümü nedeniyle meydana gelmiş ise tartışmasız iş kazasıdır.

 

Peki işverenin bu iş kazasından sorumluluğu neden kaynaklanmaktadır? 4857 sayılı İş Kanunu 14. Maddede, işverenin uzaktan çalışan işçisine karşı eşit işlem şartını da düzenlemiştir. Bu ilke gereği, İşveren, uzaktan çalışan çalışanın yaptığı işin niteliğini dikkate alarak iş sağlığı ve güvenliği önlemleri hususunda çalışanı bilgilendirmek, gerekli eğitimi vermek, sağlık gözetimini sağlamak ve sağladığı ekipmanla ilgili gerekli iş güvenliği tedbirlerini almakla yükümlüdür. Eğer ki uzaktan çalışma ilişkisi kurulmadan önce çalışana yeterli iş sağlığı ve güvenliği bilgisi verilmemiş ise işverenin sorumluluğu bulunmaktadır.

 

Burada karşımıza çıkan temel soru, çalışanın başına gele olayın iş ile ilgili olup olmadığının tespitidir.

 

Henüz çalışma hayatımıza çok yeni giren uzaktan çalışma uygulaması, kanuni düzenlemede yer alan yönetmeliğin de çıkartılmamış olması sebebiyle beraberinde tartışmaları da getirmektedir. Vakıanın iş kazası olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceği de en önemli tartışmaların başında yer almıştır.

 

Kanun işin görülmesi ile ilgili meydana gelen her olayı iş kazası olarak saymıştır. Bu durumda örnekler ile ilerlemek gerekirse; evde çalışan işçi mutfağa giderek kendisine çay koyarken çaydanlığı üzerine dökmesi sonucu yaralanması ya da kendisine öğle yemeği hazırlarken elini kesmesi gibi olaylar, işin yürütülmesi ile ilgili olmadığından iş kazası sayılmamalıdır. Tabi aksini savunan görüş de vardır. İş kazası sayılması gerektiğini düşünenler ise nasıl ki uzaktan çalışma yapmayan işçi, çayını mutfaktan kendisi almak zorunda ise ve üzerine çay dökülür ise iş kazasından sayılmakta ise eşit işlem ilkesi gereği evde çalışan işçinin de başına aynı olay gelmesi halinde iş kazası sayılması gerekir demektedirler. Ancak burada ayrım işyeri kavramı olmalıdır. Evden çalışma sırasında çalışanın evi işyeri sayılamayacağından, gerekli denetim kurumları (SGK ve çalışma müfettişleri) ve işverenin, çalışanın evi hakkında denetim ve yönlendirme yetkisi de bulunmadığından meydana gelecek bu tarz işle ilgisi olmayan kazaların iş kazası sayılmaması eşit işlem ilkesine aykırılık teşkil etmemelidir kanaatindeyiz.

 

Diğer bir örnek ise, evde çalışan işçi, işini görmekte iken oturduğu sandalyeden düşerse veya mutfaktan getirdiği çayı işini yaparken içiyorken üzerine dökerse bu durumda iş kazası sayılmalı mıdır? İşverenin bilgilendirme ve eğitimlerine aykırı davranılmış olsun ya da olmasın, böyle bir kaza iş kazası sayılabilmektedir. Zira bu sefer işini yaparken başına gelmiş bir kazadan bahsetmekteyiz. Konsantrasyonunun bir kısmını işe vermiş olması sebebiyle doğrudan veyahut dolaylı olarak kaza meydana gelmiştir. İş kazalarında işverenin kusurlu olması ya da olmaması yalnızca işçiye olan tazminat yükümlülüğü ile rücuen tazminatta sorumlu tutulacağı oranı belirleyecektir.

 

4. Uzaktan Çalışmada İş Sağlığı ve Güvenliği

 

Yazımız içeriğinde de açıkladığımız üzere, uzaktan çalışma uygulaması, işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Yalnızca sınırlama getirir. Çalışan, iş sağlığı açısından gerekli olan periyodik muayenelere tabidir. Uzaktan çalışma yapsa bile işyeri hekiminden yararlanmaya devam edebşilecektir.

Ayrıca işveren tarafından çalışana, çalışacağı ortam ile ilgili gerekli bilgilendirme ve eğitimler verilmeli, kullanacağı ekipmanlar hakkında gerekli açıklamalar yapılmalı, kullanımları hakkında detaylı bilgi verilmelidir. Aksi halde meydana gelebilecek tüm zararlardan dolayı bizzat kendisi sorumlu olacaktır.

 

 C. SONUÇ
 

Yeni tip korona virüs (Covid-19) salgını ile çalışma hayatında daha kapsamlı olarak yer alamaya başlayan, işveren ve işçilerin karşılıklı anlaşmaları ile uygulanabilecek olan uzaktan çalışma sırasında iş güvenliği açısından dikkat edilmesi gereken hususlara kısaca değinmeye çalıştık. Özellikle dikkat edilmesi gereke hususları kısaca özetlersek, işveren tarafından işçilere gerekli eğitimler verilmeli, bilgilendirmeler yapılmalı, çalışanlar tarafından bu bilgilendirmelere ve eğitimlere riayet edilmelidir. Mesai saatlerinin, çoğu alt yapısı müsait olmayan işverenler tarafından gerektiği gibi takip edilemeyeceği bu sistemde, karşılıklı iyi niyet ve anlaşmalar ile uzaktan çalışma uygulaması devam edebilecektir. Her olay kendi içerisinde değerlendirilecek ve yeni doğan bu sistem uygulama ilerledikçe daha da netlik kazanacaktır.

 

Link : https://www.mondaq.com/turkey/Employment-and-HR/909158/Covid-19-Ve-304351-Gvenli287i-Uzaktan-al305351ma


#corona #covid-19 #uzaktan çalışma uygulaması #iş kazası #iş sağlığı #iş güvenliği #mgc #mgclegal #mgclegalnews #mondaq

© MGCLEGAL 2020 / BÜTÜN HAKLARI SAKLIDIR.
Yukarı Git