| Okuma Süresi: 3 Dakika

BİR BİLİŞİM SUÇU “DEEPFAKE”

AV. ADEM AKKIR STJ. AV. GÖKCAN YILDIRIM

AV. ADEM AKKIR

STJ. AV. GÖKCAN YILDIRIM

Son haftalarda internete yüklenen ve deepfake (derin sahte) denilen sahte cinsel içerikli videolarla ilgili pek çok haber çıktı,([1]) ve bu sahte videolar görünen o ki ilerleyen zamanlarda cinsel içerik yanında, mizah, karalama, propaganda amaçlı olarak çeşitlenerek daha da fazlalaşacak. Peki nedir deepfake video?

 

İsmini deepfake isimli reddit.com kullanıcından almıştır. Aslında Deepfakes isimli kullanıcı kamusal kullanıma açılmış bir faceswap (yüz değiştirme) uygulamasını mükemmelleştirmeye çalıştırmak için yola çıkmıştır. Nöral derinlemesine öğrenme denilen ve makine öğrenmesini içeren faceswap teknolojisi, machine learning algoritmalarından birinin yan ürünüdür. Bu ürün insanlar eğlensin diye de kameralara eklenmiştir. Deepfakes’in yapmaya çalıştığı işin başlarda cinsel içerikli bir yönü de yok, bir filmin tüm oyuncularını Nicholas Çage’e dönüştürmek, Donald Trump’a Merkel’in yüzünü yerleştirmek gibi mizahi konularla uğraşmıştır. ([2]) Yazılımın mantığı ise yüz değiştirme algoritmasına dayanmaktadır. Derin bir sinir ağı içeren ve bir insanın yüzünü sabit bir görüntüde tanımlamak ve sonra başka bir yüzle değiştirmek için programlanan akıllı uygulama bunun için saniyede 30 ila 60 fotoğraf arasında tekrarlayıp (Frames per second(FPS)), Yapay Zeka(AI) tarafından oluşturulan bir video üretmektedir. Temeli TensorFlow ve Keras gibi çoklu açık kaynaklı kütüphanelere (Open Source Libraries) dayanmaktadır. Deepfakes isimli kullanıcı Ünlülerin yüzünü derlemek için Google görsel arama, stok fotoğraflarını ve Youtube videolarını kullandığını belirtmiştir. Yaptığı içerikleri de Youtube’a ve reddit’e yüklediği videolarla da anlatmıştır.       Kaynakların iyi olması halinde transformasyon ile kusursuz bir sonuç elde etmek mümkün görünmektedir.  Gelinen süreçte bu teknoloji; ünlülerin yüzünün aktarıldığı cinsel içerikli videolarda kullanılmaya başlanınca da popüler bir hal almıştır.([3]) Şimdiden reddit üzerinden yayınlanan bu programı kullanan ve içerik üreten kişi sayısının 20.000 kişi olduğu belirtilmektedir. Yapılan haberlerde ise tartışma yapılan yönü salt bundan ibaret değildir.  Politik riskleri de barındırabileceği, bu teknoloji kullanılarak politik liderlerin saygınlığının düşürülmesi amacıyla otonom sistemlerle yanlış bilgilerin internette hatta televizyonlarda yayınlanabileceği eleştirisi getirilmiştir. Dolayısıyla gelecekteki seçimleri etkilemesi riski de öne çıkarılmıştır. ([4])

 

Telefonlara yüklenen aplikasyonlar ile bu içeriklerin yaratılması artık neredeyse çok basit bir hale gelmiştir ve teknolojisi ise her geçen günde daha da ilerlemektedir. Bizim yazımızı ilgilendiren kısım ise bu tip bir içeriklerin yarattığı hukuki sorunsal yanında bu içeriklerin nasıl engelleneceği ile mağduru olan kişilerin başvurabileceği yolların neler olduğu noktasındadır.

 

Uygulamanın neden olduğu sorun; Bir insanın, gerçek olmayan ve sanal olan bir ortamda kişilik hakkına saldırı derecesine varan ve rızasının olmadığı bir duruma sokulmasıdır. İnternete konulan verilerin yok edilmesinde yaşanan zorluklar düşünüldüğünde durumun vahameti daha da ilginç bir hal almaktadır.

 

Bu yeni teknolojiye mağdur kalan insanların başvurabilecekleri çokça hukuki imkan bulunmamakla birlikte mevcut imkanlarında yetersizliği ayrı bir tartışma konusudur. ([5]) Hukukun teknolojinin her alanında olduğu gibi internet ve özellikle Yapay Zeka alanında yaşanan gelişmeler karşısında geride kaldığı son bir yıldır bu alanda yapılan pek çok seminer ve panelin konusunu oluşturmuştur.

 

Hukuki açıdan değerlendirildiğinde ortada kişilik hakkına açık bir saldırının olduğu değerlendirilebilir; Bu kapsamda mağdur olan kişi;

  1. Türk Medeni Kanunu’nun 24 ve 25. Maddesi uyarınca; Önceden biliyor ise saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini, sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini kendi yerleşim yerinde bulunan hakimden isteyebilecektir.
  2. 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun 6, 8, 8/A ve 9. Madde uyarınca; kişilik hakkına açık saldırı niteliği taşıyan bu içeriğin çıkartılmasını içerik sağlayıcısına, buna ulaşamaması hâlinde yer sağlayıcısına başvurarak uyarı yöntemi ile içeriğin yayından çıkarılmasını isteyebileceği([1]) gibi doğrudan sulh ceza hâkimine başvurarak içerik veyahut yer sağlayıcı aracılığıyla sunulan içeriğe erişimin engellenmesini de isteyebilecektir. ([2])
  3. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunun 245/A maddesi uyarınca; bu program aracılığıyla kişilik hakkına yapılan bu saldırı nedeniyle savcılığa suç duyurusunda bulunularak bu kişilerin cezalandırılmasını isteyebilecektir.
  4. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunun 84. Maddesi uyarınca; kişiye ait olan resmin kullanılması ve çoğaltılması yoluyla elde edilen bu içeriklerin yayınlanmasının men edilmesini isteyebilecektir.

 

 

Alternatifli verilen çözümler içerisinde en etkin ve en hızlı çözüm alınabilecek yöntem ise sosyal medya araçları üzerinden yapılıyor ise buralara 5651 sayılı kanun uyarınca yapılacak başvuru, çözüm alınılamıyor ise içeriğe erişimin engellenmesinin talep edilmesini içeren yöntemdir.

 


[1] http://internet.btk.gov.tr/sitesorgu/site_iletisim.php

[2] http://internet.btk.gov.tr/internet-ortaminda-kisilik-haklarinin-ihlali-detay-72.html

 

Alternatifli verilen çözümler içerisinde en etkin ve en hızlı çözüm alınabilecek yöntem ise sosyal medya araçları üzerinden yapılıyor ise buralara 5651 sayılı kanun uyarınca yapılacak başvuru, çözüm alınılamıyor ise içeriğe erişimin engellenmesinin talep edilmesini içeren yöntemdir.

 


[1] http://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-42967967

http://www.haberturk.com/uretilen-sahte-porno-filmleri-unluleri-magdur-ediyor-1829214-ekonomi

[2] https://www.youtube.com/watch?v=BU9YAHigNx8https://www.youtube.com/watch?v=5hZOcmqWKzY

[3] https://seyler.eksisozluk.com/istenilen-insanin-yuzunu-pornoya-eklemeyi-saglayan-urpertici-ve-populer-yazilim-deepfakes

[4] https://www.sondakika.com/haber/haber-yapay-zeka-icin-dikkat-uyarisi-10593065/

[5] http://www.ingilizcenews.com/post/a-guide-for-deepfakes-the-internets-latest-moral-crisis

Ayrıca 07.02.2018 tarihli Resmi Gazetede 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun 8. (4) maddesi ile BTİK başkanlığına verilen erişim engelleme yetkisine ilişkin kural Anayasaya Mahkemesi tarafından Anayasa’nın 13., 22., 26., 41.,58. Maddeleri ele alınarak incelenmiş ve yürürlüğü 1 yıl sonra olmak üzere iptaline karar verilmiştir.

[6] http://internet.btk.gov.tr/sitesorgu/site_iletisim.php

[7] http://internet.btk.gov.tr/internet-ortaminda-kisilik-haklarinin-ihlali-detay-72.html