| Okuma Süresi: 7 Dakika

BAĞIMSIZ DENETÇİLER İÇİN SÜREKLİ EĞİTİM ZORUNLULUĞU GETİRİLDİ

ZEYNEP ÖĞRETMEN

İşbu tebliğ; Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından 26.12.2012 tarihli ve 28509 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bağımsız Denetim Yönetmeliği’nin 25’inci ve 49’uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır. Bu tebliğin amacı; bağımsız denetçilerin etik kurallara uygun ve yüksek kalitede bağımsız denetim hizmeti sunabilmeleri amacıyla mesleki bilgi ve becerilerinin ihtiyaç duyulan seviyede tutulmasına ve geliştirilmesine yönelik usul ve esasları düzenlemektir. Tebliğde kullanılan terimler, Bağımsız Denetim Yönetmeliği’nde tanımlanan anlamları ile kullanılmıştır. Ancak bunun dışında birtakım tanımlamalar da yer almaktadır:

-Akademik çalışmalar: Eğitim konularında yapılmış olan lisansüstü eğitim, kitap yazımı, makale yazımı gibi çalışmaları,

-Başkanlık: Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu Başkanlığını,
-Diğer eğitim faaliyetleri: Eğitim konularında düzenlenen kongre, konferans, panel, seminer, sempozyum, çalıştay gibi faaliyetlere katılımı,

-Eğitim: Sürekli eğitimi,

-Eğitim ve Yetkilendirme Bilgi Sistemi (EYBİS): Kurum tarafından elektronik ortamda oluşturulan, denetçi ve denetim kuruluşlarının yetkilendirme ve resmi sicil işlemlerinin yürütüldüğü, uygulamalı mesleki eğitimlere ilişkin her türlü bilginin alındığı, kayıt, tescil ve ilan edilmesi gereken içeriklerin düzenli bir şekilde depolandığı veri tabanlarından oluşan bilgi işlem sistemini,

-Etik kurallar: 21/5/2015 tarihli ve 29362 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar”ı,

-İşbaşı eğitimi: Denetçiler tarafından fiilen yürütülen bağımsız denetim faaliyetlerini,

-Komisyon: Kurum Başkanının onayıyla oluşturulan itiraz komisyonunu,

-Kredi: Eğitim faaliyetleri sonucunda elde edilecek ve eğitim yükümlülüğünün tamamlanmasında kullanılacak değerleme ölçütünü,

-Sicil: Bağımsız Denetçi Resmi Sicilini,

-Sürekli eğitim: Bağımsız denetçilerin etik kurallara uygun ve yüksek kalitede hizmet sunabilmeleri için gerekli olan mesleki bilgi ve becerilerinin yeterli seviyede tutulması ve geliştirilmesi amacıyla Kurumca belirlenen esaslar çerçevesinde yürütülen eğitimi,

-Uzaktan eğitim: Eğitimin veya eğitim materyallerinin iletişim teknolojileri aracılığıyla eğitim alan kişilere ulaştırıldığı, belirli bir program dahilinde yürütülen eğitimleri,

-Yönetmelik: Bağımsız Denetim Yönetmeliğini,

 

-Yüz yüze eğitim: Eğitim alanların, eğitim süresince ders ve uygulamalara devam etme zorunluluğu bulunan, derslik veya bu amaçla kullanılabilecek bir mekanda, belirli bir program dahilinde yürütülen eğitimleri ifade etmektedir.

 

Yayımlanan bu tebliğ ile, bağımsız denetçilerin eğitim yükümlülüğü ve eğitime ilişkin esaslar düzenlenmiştir. Denetçiler, 3 yıllık dönem içerisinde; 120 kredi karşılığı eğitimi tamamlamak zorundadır. Bahsi geçen 120 kredinin 3 yıl içerisinde en az 60’ı ve her yıl 20’si, temel mesleki konulara karşılık gelmelidir. 3 yıllık dönemde “Etik Kurallar” konusundan en az 5 kredi karşılığı eğitimin tamamlanması gerekmektedir. 3 yıllık dönem içerisinde, 120 kredinin en çok 60 kredisi destekleyici konulardan elde edilen kredilerle sağlanabilmektedir. 120 kredinin sağlanıp sağlanmadığına ilişkin değerlendirme her yıl, eğitime tabi olunan önceki 2 yıl da dahil edilerek yapılır. Faaliyet izninin askıya alınması veya denetim faaliyetinin durdurulması hallerinde de sürekli eğitim yükümlülüğü devam etmektedir.

 

Eğitim yükümlülüğü, denetçinin sicile tescil edildiği tarihi izleyen ikinci takvim yılının başından itibaren başlamaktadır. Ancak yetkilendirildiği tarihi takip eden takvim yılı sonuna kadar sicile kaydedilmeyen denetçilerin eğitim yükümlülüğü, yetkilendirildiği tarih esas alınarak hesap edilir. Buna göre; denetçi geçmiş yıllara ilişkin eğitim açığını tamamlamadıkça sicile faal olarak kaydedilmemektedir. Eğitim açığı yetkilendirildiği yılı takip eden beşinci ve sonraki takvim yıllarında tescil edilenler için 120 kredi olarak dikkate alınır. Eğitim açığının hesaplanmasının yılın ikinci yarısında yapılması halinde; başvuru yapılan yılda elde edilmesi gereken kredi de dikkate alınır.

 

İşbu tebliğde denetçilerin eğitimlerini kapsayan konular temel mesleki konular ve destekleyici konulardan oluşacak şekilde sayılmıştır. Temel mesleki konular; muhasebe, denetim, etik kurallar, finans ve kurumsal yönetim konularını kapsamaktadır.

Finans; sermaye piyasası, bankacılık, sigortacılık, özel emeklilik ve finansal yönetim konularından oluşma olup destekleyici konular ise mesleki gelişime katkı sağlayacak diğer konular ile kişisel gelişime katkı sağlayacak konuları kapsamaktadır. Başkanlık destekleyici konuları belirlemeye yetkili kılınmıştır. Yüz yüze eğitim, uzaktan eğitim, işbaşı eğitimi, akademik çalışmalar ve diğer eğitim faaliyetleri olmak üzere; beş farklı eğitim yöntemi öngörülmüştür. Yüz yüze eğitim veya uzaktan eğitim Kurum tarafından doğrudan yürütülebileceği gibi üniversiteler, eğitim kuruluşları, meslek odaları ve sivil toplum kuruluşları tarafından da yürütülebilmektedir. Ancak bu kurum ve kuruluşlar tarafından temel mesleki konularda yürütülen eğitimlerden, eğitim kredisi elde edilebilmesi için; eğitim programının, eğitim gerçekleştirilmeden önce Kurum tarafından onaylanmış olması ve gerekli görüldüğünde uygulamanın gözetimi şart koşulmuştur. İşbaşı eğitiminde, mevzuatı uyarınca denetim öngörülen alanlarda en az denetçi unvanı ile katılım sağlanan bağımsız denetim faaliyetleri dikkate alınmaktadır. Eğitim yöntemleri arasında sayılmamış olmakla birlikte mesleki gelişime doğrudan katkı sağladığı ileri sürülen faaliyetlerin, yapılacak başvuru sonucunda Başkanlık tarafından değerlendirilerek eğitim faaliyeti olarak kabul edilebilmesinin önü açıktır.

 

Eğitim kredileri, tebliğde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Destekleyici konulardan elde edilen krediler, temel mesleki konular için zorunlu tutulan asgari kredi hesabında dikkate alınmamaktadır. Mesleki konulardan herhangi birinde önemli değişiklik yapılmış olması halinde, Kurum yıllık zorunlu kredi miktarının belirli bir kısmının bu konulardan elde edilmesini zorunlu tutabilmektedir. Bu durumda zorunlu tutulacak konular ve kredileri şubat ayı sonuna kadar uygun vasıtalarla ilan edilecektir. Yüz yüze ve uzaktan eğitimde her 50 dakikalık ders, bir kredi olarak kabul edilmiştir. Eğitim konularında sürekli eğitim veya lisans ve lisansüstü eğitim kapsamında ders verenler bu faaliyetlerinden yıllık en fazla 30 kredi elde edebileceklerdir. Eğitim kredisi elde etmek amacıyla “muhasebe standartları”, “denetim”, “sermaye piyasası, bankacılık, sigortacılık ve özel emeklilik mevzuatı” ile “kurumsal yönetim ilkeleri ve finansal yönetim” konularında Kurum tarafından düzenlenen bağımsız denetçilik sınavlarına katılmak mümkün olup, başarılı olunan her bir sınav konusu için 20 kredi elde edilecektir. İşbaşı eğitimi kapsamında, kamu yararını ilgilendiren kuruluşlar nezdinde yürütülen her bir denetim için 3 kredi, diğer şirketler nezdinde yürütülen her bir denetim için 2 kredi elde edilmektedir. Bu şekilde edinilen krediler destekleyici konulardan edinilmiş kredi olarak dikkate alınacaktır. İşbaşı eğitimi ile elde edilen kredi 3 yıllık dönemde 20 krediyi geçememektedir. Akademik çalışmalar sonucunda elde edilecek krediler ile ilgili olarak yapılan düzenlemeler şu şekildedir:

-Başarı ile tamamlanmış olması kaydıyla, eğitim konularında yapılan yüksek lisans eğitimi için 40 kredi, doktora eğitimi için 90 kredi elde edilir.

-İçeriği Kurum tarafında uygun görülmesi kaydıyla; eğitim konularında yayımlanan her bir kitap için 60 krediye kadar kredi elde edilebilir. Çok yazarlı kitaplar için yazarlarının elde edeceği kredi miktarı o kitaptan elde edilecek toplam kredinin yazar sayısına bölünmesi suretiyle hesap edilir. Ancak çok yazarlı kitaplarda bölümlerin yazarları belirli ise bu kitaptan elde edilecek kredi yazdıkları bölümlerin kitap içindeki payına göre yazarlara bölüştürülür. Kitabın varsa editörü kitaptan elde edilen kredinin %15’ini müstahak olup kalan kredi yazarlara bölüştürülür.

-Eğitim konularından; uluslararası indekslerde veya TÜBİTAK-ULAKBİM tarafından taranan hakemli dergilerde yayımlanan her bir makale için 5 kredi, diğer hakemli dergilerde yayımlanan her bir makale için 2 kredi, hakemsiz dergilerde yayımlanan her bir makale için bir kredi elde edilir. Çok yazarlı makalelerde yazarların elde edeceği kredi, makalenin müstahak olduğu kredinin yazar sayısına bölünmesi suretiyle hesap edilir.
Diğer eğitim faaliyetleri başlığı altında elde edilecek krediler için ise ayrı bir düzenleme öngörülmüştür:

-Temel mesleki konularda düzenlenen kongre, konferans, panel, seminer, sempozyum, çalıştay gibi faaliyetlerin Kurum tarafından veya Kurum ile birlikte düzenlenmesi halinde bu faaliyetlerde konuşmacı olanlar 5 kredi, katılımcılar katıldıkları her bir gün için 2 kredi elde eder. Diğer kurum ve kuruluşların düzenlemiş oldukları bu faaliyetlerde konuşmacı olanlar 4 kredi, katılımcılar katıldıkları her bir gün için 1 kredi elde ederler.

-Destekleyici konularda düzenlenen kongre, konferans, panel, seminer, sempozyum, çalıştay gibi faaliyetlerde konuşmacı olanlar 4 kredi, katılımcılar katıldıkları her bir gün için 1 kredi elde ederler.

-Kurum tarafından oluşturulan “çalışma ve danışma komisyonlarına” katılım sağlanan her gün için komisyon temel mesleki konularda oluşturulmuş ise 5 kredi, destekleyici konularda oluşturulmuş ise 4 kredi elde edilir.
Bir mesleğin veya faaliyetin icra edilmesi için ilgili mevzuatında lisans, sertifika, yetki belgesi gibi belge alma zorunluluğu bulunan ve bir eğitim ve/veya sınav sonucunda verilen her bir belge için 5 kredi elde edilmektedir ancak bunun için bahsi geçen belgelerin eğitim konuları ile ilgili olma şartı aranmaktadır. Bu şekilde elde edilen krediler temel mesleki konulardan olması halinde yılda 10 krediyi geçemeyecektir. Yüz yüze ve uzaktan eğitimlerde her bir gün için en fazla 7 kredi elde edilebilecektir.

 

Bağımsız denetçilerin eğitimlerinin belgelendirilmesi ve bildirimlerinin yapılması hususu tebliğde ayrıca düzenlenmiştir. Eğitim faaliyetleri sonucunda kredi elde edilebilmesi için bildirim süresi içerisinde tevsik edici belge sunulması zorunlu tutulmuştur. Destekleyici eğitim konularından “diğer eğitim faaliyetleri” kapsamındaki faaliyetlerin EYBİS vasıtasıyla beyan edilmesi yeterli olacaktır. Ancak, Kurum tarafından talep edilmesi halinde tevsik edici bilgi ve belgelerin sunulması gerekecektir. Eğitim faaliyetlerinden bir takvim yılı içerisinde elde edilen krediler o takvim yılının kredi hesabında dikkate alınacaktır. Yüksek lisans ve doktora eğitimi ile kitap yazımından elde edilen krediler için farklı bir yöntem öngörülmüş; bu kredilerin bölünerek edinildiği yılda ve takip eden iki yıl içinde kullanılabileceği belirtilmiştir. Eğitim faaliyetine katılımı gösteren bilgi ve belgeler üçer aylık dönemler halinde üç aylık dönemi takip eden ayın 15’ine kadar EYBİS üzerinden Kuruma bildirilecektir. Verilen ek süreden sonra bildirimi yapılan faaliyetler için kredi elde edilemeyecektir. Eğitime ilişkin bildirimler, Eğitim ve Yetkilendirme Daire Başkanlığı tarafından değerlendirilmektedir. Eğitim açığı tespit edilmesi halinde bu eksikliğin tamamlanması için ilgililere üç aydan fazla olmamak üzere ek süre verilebilecektir. Eğitim açığı olanlara ek süre verilmesi, cari yıla ait eğitim yükümlülüğünün süresini uzatmamaktadır. Eğitime ilişkin bildirimlerin değerlendirilmesi sonucunda yapılan tebligata karşı tebellüğ tarihinden itibaren on beş gün içinde Kuruma itiraz edilebilecektir.

 

Eğitim kapsamında yapılacak itirazları inceleyerek karara bağlayacak merci itiraz komisyonu olarak belirtilmiştir. İtiraz komisyonu, Kurum Başkanı tarafından görevlendirilen, bir başkan yardımcısının başkanlığında, toplam üç üyeden oluşmaktadır. Başkan ayrıca, üç yedek üye belirlemektedir. Asıl üyelerin herhangi bir nedenle komisyona katılamamaları halinde yedek üyeler komisyona katılacaktır. Komisyon, gerekli oldukça üye tam sayısı ile toplanacak ve oy çokluğu ile karar alacaktır. Komisyonun sekretarya hizmetleri, Eğitim ve Yetkilendirme Daire Başkanlığı tarafından yürütülmektedir.

 

Verilen ek süre içerisinde eğitim açığını tamamlamayan denetçiler için, işbu tebliğ ile birtakım idari tedbirler öngörülmüştür. Eğitim açığını tamamlamayan denetçilerin denetim faaliyetleri durdurulacak ve bu denetçiler sicilde gayri faal olarak gösterilecektir. Denetim faaliyetleri durdurulan denetçiler, bağımsız denetim faaliyetlerinde denetçi unvanı ile görev alamayacaklardır. Gayri faal konumları devam ettiği sürece bu denetçilerin refakatinde uygulamalı mesleki eğitim yapılamayacaktır. Denetim faaliyetleri durdurulan denetçiler faal konuma gelebilmek için eğitim açığını tamamladığını gösteren belgelerle Kuruma başvurmalıdır. Bu kişiler için eğitim kredisinin değerlendirilmesinde şu hususlar dikkate alınacaktır;

 

-Tedbirin kaldırılması talebinin, yılın ikinci yarısında yapılması halinde başvuru yapılan yılda elde edilmesi gereken krediler,

-Tedbirin kaldırılması talebinin, tedbir kararının uygulandığı tarihi takip eden üçüncü takvim yılında veya sonrasında yapılması halinde eğitim yükümlülüğü olarak belirtilen 120 kredi.

Talepleri nedeniyle sicilde gayri faal olarak gösterilen denetçilerden tekrar faal konuma gelebilmek için talepte bulunanların sürekli eğitim kredisinin değerlendirmesinde yukarıda bahsi geçen hususlar dikkate alınacaktır. Geçmiş yıllara ilişkin eğitim açığının tamamlanmasında kullanılacak kredilerin hesabında, yetkilendirildiği tarihten öncesine ait olmamak kaydıyla, talep tarihinden en fazla üç yıl önce alınan eğitimler dikkate alınacaktır. Yönetmeliğin 25’inci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca eğitim yükümlülüğü getirilen kişilerin bu eğitim faaliyetlerinden elde ettikleri krediler, sürekli eğitim kredisi hesabında dikkate alınmamaktadır.

 

İşbu tebliğde mücbir sebepler Yönetmeliğin 45’inci maddesine atıf yaparak tanımlanmıştır. Maddede sayılan mücbir sebepler nedeniyle eğitim yükümlülüklerini yerine getiremeyen denetçilere, eğitim yükümlülüklerini yerine getirmeleri için Kurum tarafından; mücbir sebebin mahiyeti dikkate alınarak uygun bir süre verilecektir. Bu süre içerisinde eğitim yükümlülüklerini tamamlayan denetçiler için idari tedbir uygulanmayacaktır. Mücbir sebep, meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde Kuruma bildirilmelidir. Bildirimin yapılmasının imkânsız olduğu hallerde bu süre imkânsızlığın fiilen ortadan kalktığı tarihten itibaren işlemeye başlayacaktır.

Denetimi üstlenenler, denetim kadrosunda yer alan denetçilerin eğitim yükümlülüğünü yerine getirip getirmediklerini takip etmekle yükümlü kılınmıştır. Denetim faaliyeti durdurulan denetçilerin denetim ekiplerinde yer almasından denetçi ile birlikte denetimi üstlenenler de sorumlu olacaklardır.

 

İşbu tebliğ kapsamında yapılacak her türlü müracaat, bildirim ve itirazlar elektronik ortamda ve Elektronik İmza Kanunu’nun 4’üncü maddesinde tanımlanan “Güvenli Elektronik İmza” kullanılarak yapılacaktır. Haklı bir sebeple elektronik ortamda yapılamayan müracaat, bildirim ve itirazlar daha sonra elektronik ortama aktarılmak kaydıyla kâğıt ortamında yazılı olarak yapılabilecektir.

 

Tebliğde hüküm bulunmayan hallerde, Başkanlık görüşüne itibar edilecektir. İşbu tebliğ, 04.11.2017 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 01.01.2017 tarihinden önce sicile kaydedilmiş olan denetçilerin eğitim yükümlülüğü, 01.01.2018 tarihinde başlayacaktır. Tebliğe dair hükümler; Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu’nca yürütülecektir.